Brommers en vetplantjes

Een mooi interview met ‘dichter des vaderlands’ Ramsey Nasr in de Volkskrant vandaag. Lijkt me een aardige vent. Ik geloof niet dat ik het op veel terreinen met hem eens ben, maar ik denk toch dat ik prima een biertje met hem zou kunnen drinken. Nu schiet me plots te binnen dat ik Nasr een aantal jaar geleden ook ontmoet heb, zij het uiterst vluchtig: ik was voor een interview (met iemand anders) in Antwerpen en liep bij toeval de persconferentie binnen waar zijn stadsdichterschap van die Vlaamse stad werd aangekondigd. Ik heb hem toen slechts de hand geschud en misschien drie woorden gewisseld, maar ook toen dacht ik: een aardige en slimme vent, zou ik prima een biertje mee kunnen drinken. Dat in het krantenartikel vandaag te lezen stond dat hij vroeger wel eens stomdronken met een opgevoerde brommer een café in reed (en de volgende dag bij wijze van excuus een vetplantje naar de kroegbaas bracht) doet daar niets aan af. Sterker nog, het draagt er zelfs aan bij – dergelijke onbesuisde koekenbakkers zijn doorgaans de gezelligste drinkebroers. En ach: we zijn toch allemaal ooit jong en dronken en in het bezit van een opgevoerde brommer geweest? (Ik wel althans.)

Ramsey Nasr. Foto: Michiel Hendryckx/Wikimedia Commons.

Maar goed, even over dat interview… In het begin van het artikel trekt hij van leer tegen de platvloerse debatcultuur die gevoed en gecultiveerd wordt door media als Geenstijl en PowNed. Hij zegt:

“Voor veel Geenstijlers is elk idealisme, elke oprechte bevlogenheid verdacht. Je kunt niet zeggen dat Geenstijl een PVV-club is – ze zijn gewoon tegen álles. Alles moet ontmaskerd, kapot. Reaguren is de ultieme vrijheid zonder de minste verantwoordelijkheid.”

Daarmee slaat Nasr de spijker vol op de kop. We kunnen dat hele treurige Geenstijl-cultuurtje niet aan de hand van ideologische termen als ‘links’ of ‘rechts’ duiden, simpelweg omdat er geen enkele waarde is die door dergelijke lieden als meetlat geaccepteerd wordt. Als je wil begrijpen wat nihilisme is, dan moet je geen zware pillen van Nietzsche gaan lezen, maar gewoon even naar Geenstijl surfen of PowNews kijken.

Goed, tot dusverre zijn Nasr en ik het dus roerend met elkaar eens, en kunnen wij zonder stemverheffen ons pilsje ledigen aan de bar. Maar als de barman een tweede glas inschenkt – dit rondje is van mij – wil ik toch even iets merkwaardigs ter sprake brengen dat verderop in het interview staat. Het begint met een persoonlijke ontboezeming, naar aanleiding van de vraag naar een keuze tussen zijn literaire carrière en een langdurige relatie:

“Als mij nou écht vraagt om te kiezen, dan kies ik, tóch, voor de vrouw. Ik kan het nu misschien nog niet, maar uiteindelijk is dat wel het doel. Niet zozeer die vrouw, als wel een kind – van ons sámen. Omdat dat het enige is wat me echt over de dood heen kan tillen.”

Mooi gezegd. Gedurfd ook; want het is natuurlijk een hopeloos onmodern idee dat een kind het ‘doel’ van een relatie is – maar daar hoor je mij niet over klagen. Maar net toen ik dacht dat Nasr hier iets van een religieuze intuïtie verwoordde, ging hij verder:

“Ik denk dat ik een leuke vader zou zijn en, wat wezenlijker is, als je niet in een God gelooft is er maar één ding dat overblijft: de evolutietheorie. Dat is de enige reden dat we hier zijn. Over een paar honderdduizend jaar bestaan we niet meer. Dante, de Nachtwacht – dat is dan wég.”

Wat een anti-climax, wat een platvloerse onnozelheid! Hoe krijgt een poëet nu zulke fantasieloze frasen uit z’n strot? Wat is dit nu voor brugklasmetafysica, die klakkeloos de evolutietheorie als een serieus alternatief voor godsgeloof poneert? Even voor de duidelijkheid: ik heb niets tegen de evolutietheorie – als wetenschappelijke hypothese om biologische verschijnselen te verklaren. Ik heb wél wat tegen de evolutietheorie als quasi-religieus én quasi-wetenschappelijk zingevingsmodel, zoals het hier aangewend wordt. Zeggen dat “de enige reden” dat we hier op aarde zijn “de evolutietheorie” is, is zoiets als van de trap geduwd worden en vervolgens zeggen dat de zwaartekracht het gedaan heeft.

Het sciëntisme dat Nasr hier belijdt is een beangstigend kortzichtige godsdienst, met voortplanting als maatgevend principe. Het wachten is op de darwinistische dorpspastoor die bij pasgehuwden gaat informeren waar de kindjes blijven, en die homoseksualiteit en voorbehoedsmiddelen als ‘slecht’ veroordeelt omdat ze de heilige evolutie dwarsbomen. Juist, al die karikaturen van de katholieke leer en praxis zijn hier onversneden van toepassing, met veel minder ruimte voor interpretatie en nuance.

Is je glas nu al weer leeg, Ramsey? Ach, het mijne ook… Vooruit, we nemen er nog eentje! En vertel me dan eens: wat is dat nou voor troosteloze opvatting dat we over een paar honderdduizend jaar toch niet meer bestaan? Natuurlijk, in fysisch opzicht heb je gelijk – mensen vergaan, geslachten en soorten vergaan, culturen vergaan. Maar ik bedoel: waarom zou dat je keuzes nu moeten bepalen? Bovendien: als deze anonimiserende eindtijd van jou aanbreekt, zijn niet alleen Rembrandt en Dante weggevaagd, maar jouw kinderen en kleinkinderen, het hele geslacht-Nasr, evengoed. Dus als dit het eschatologische perspectief van jouw evolutionisme is, dan is er geen enkele reden om die vrouw te verkiezen boven je literaire arbeid. Het is tóch allemaal tot roemloze ondergang verdoemd, je zegt het zelf.

Zie je niet waar deze manier van denken op uitdraait? Precies op het nihilisme van de Geenstijl-reaguurders dat je zo terecht veroordeelt. Alles moet ontmaskerd, alles moet kapot. Wat ik vrees is niet de schade van het met een opgevoerde brommer een café inrijden. Gebroken glas vegen we wel weer op, kapotte meubels zijn te vervangen. Wat ik vrees is dat mensen de aandrang verliezen om de volgende dag een vetplantje naar de kroegbaas te brengen. Niet iedereen zal altijd zo aardig zijn als Ramsey Nasr.

Gerelateerde artikelen:

8 gedachten over “Brommers en vetplantjes

  1. Mooi en speels geschreven. Ook in jouw redenatie ga ik mee. Toch een opmerking: iemand die niet in God gelooft moet erkennen dat het leven geen wezenlijke zin heeft. Straks is alles over, dan is er niks meer. Toch kan een niet-gelovige wel een eigen zin geven aan het leven. Zin vinden in een ideologie, in poezie of in het nageslacht. Dat is weliswaar geen wezenlijke zin, maar toch ook niet zo nihilistisch als GeenStijl.

  2. Zeggen dat “de enige reden” dat we hier op aarde zijn “de evolutietheorie” is, is zoiets als van de trap geduwd worden en vervolgens zeggen dat de zwaartekracht het gedaan heeft.

    Mooi gezegd, dit is in een notendop wat er op tegen is om de evolutietheorie als een soort religie aan te hangen (zegt iemand die net als jij ook helemaal niets tegen die theorie an sich heeft, als wetenschappelijk model en verklaring waarom (het levende deel van) de wereld in elkaar zit zoals wij die kunnen waarnemen). Als dat echt de enige reden is om kinderen te krijgen, dan zou ik zeggen tegen Nasr: word spermadonor, kun je nog veel meer kinderen met jouw DNA voortbrengen en draagt je leven nog meer vrucht. Enfin, iets klopt hier niet … (en daar hoef je volgens mij niet eens voor in God te geloven).

  3. In de evolutietheorie is inderdaad geen zin te vinden. Het kan dus nooit een zingevingsmodel zijn omdat het uitgaat van blinde processen en het loutere toeval. Ik heb meer het idee dat Nasr wil zeggen dat -omdat hij niet in God gelooft- er ook geen wezenlijke zin is, maar dat de zin juist gevonden moet worden in iets anders. Om ons bestaan te verklaren verwijst hij naar de evolutietheorie, maar ik zie hem in bovenstaand citaat niet echt beweren dat de evoltietheorie voor hem een zingevingsmodel is. Maar goed, ik heb het interview met hem in de volkskrant ook niet gelezen.

  4. @ kattekliek:

    Enfin, iets klopt hier niet … (en daar hoef je volgens mij niet eens voor in God te geloven).

    Exact, zeer sterk verwoord allemaal!

    @ Hans: wat ik hier geciteerd heb is alles wat hij in het VK-artikel over evolutie zei. De onderste twee citaten stonden direct na elkaar. Hij noemt de evolutie de “reden” dat we er zijn, benoemt de evolutietheorie expliciet als enig alternatief voor geloof in God en bespreekt dat alles binnen de context van zijn eigen kinderwens. Dus mij lijkt dat hij evolutie wel degelijk als zingevingsmodel hanteert.

  5. Pingback:Een ander register | Anton de Wit

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *