De middelvinger van het kruis

Net als vele omringende dorpjes en stadjes, is Bartella onlangs heroverd op IS. Het Iraakse leger rukt op naar IS-bolwerk Mosoel, maar ongeveer twintig kilometer verderop. Het bovenstaande filmpje laat iets van de triomftocht zien.

Natuurlijk zijn de soldaten zich bewust van de publicitaire waarde. We zien ze meer dan eens schichtig naar de camera kijken – staat het erop, kijk dan. Het christelijk kruis als dikke middelvinger naar IS. Zichtbaar vanuit Mosoel, zo stel ik me graag voor. Maar dat is natuurlijk niet zo, zelfs niet bij het helderste weer. Daar is dus de camera voor nodig.

Gehannes

Het geklungel van de soldaten is aandoenlijk. We mogen hopen dat ze betere militairen zijn dan timmerlieden. Zie hoe scheef het kruis is, de dwarsbalk op half zeven. En dan het gehannes met touwtjes op de koepel van de Kerk van de Heilige Maagd. Duidelijk nooit bij de padvinderij gezeten.

Christenen waren er overigens niet meer in het Assysrisch-christelijke stadje. In augustus 2014 werd het ingenomen door IS, en al in september van dat jaar waren alle bewoners ofwel gevlucht, ofwel vermoord. Het gebed in de puinhopen van de kerk tegen het einde van het filmpje oogt daarom al even geïmproviseerd. Meer voor het oog van de camera dan voor het oog van God. Twee van de vier knielende soldaten hebben hun geweer nog om de schouder hangen, een derde plaatste die vlug nog tegen een pilaar achter hem. Maar hij heeft dan weer niet de moeite genomen zijn pet en bivakmuts af te zetten.

Contrasten

Vergelijkbare beelden verschenen deze week onder meer op de site van de NOS. Ook een kerk in puin, in Qaraqosh ditmaal – dat ligt hemelsbreed ongeveer 10 kilometer ten zuiden van Bartella. Daar is het echter grondiger aangepakt; een heuse Mis, geleid door twee geestelijken. We zien kaarsen, iconen. Wederom kruisbeelden, met meer vakmanschap gemaakt. Een geïmproviseerd altaar, enkele tientallen gelovigen in hun dagelijkse kloffie – waar komen die vandaan, eigenlijk? Ook Qaraqosh was al ruim twee jaar een spookstad. Tussen de bezoekers zien we ook hier weer soldaten met de geweren in de aanslag. Grote contrasten, breekbare schoonheid tussen grauwe brokstukken. Hier lijkt niemand zich bewust van de camera, al moet het een professionele fotograaf geweest zijn die daar ongetwijfeld opvallend tussen de kerkgangers rondscharrelde.

Waarheid

Is dit alles in scène gezet? Natuurlijk, maar daarmee zijn de verbeelde gebeurtenissen niet minder betekenisvol. Elke liturgie is trouwens in scène gezet; een zorgvuldig geregisseerd en geënsceneerd moment van opperste waarheid en schoonheid en goedheid. En de waarheid die in de hier getoonde beelden wordt verkondigd is deze: dat er nog steeds hoop tussen alle puinhoop te vinden is, dat bepaalde dingen sterker zijn dan oorlogsgeweld.

IS verspreidde eerder beelden van hun zwarte vlag van de jihad die wapperde op de koepel van de Sint-Pieter in Rome. Maar dát was digitaal in scène gezet, met Photoshop, en ver, heel ver van de waarheid. In werkelijkheid herrijst het kruis weer op de koepels van de vernielde kerken van Irak, recht onder de neus van IS. De terreurgroep is nog lang niet verslagen, voor juichen is het te vroeg. Maar het is van meer dan symbolische waarde dat die soldaten daar hannesen met dat kruis. Het kruis is een martelwerktuig, een instrument van lijden en dood – IS heeft het zelf nog tegen christenen gebruikt. Maar zoals steeds in de geschiedenis, is het een symbool geworden, niet van de dood, maar van de wederopstanding. Dat is de eeuwige dikke middelvinger van het christendom.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *