De vlakke wereld van 3D

Ik heb niks tegen 3D, maar het valt me wel op dat films er zo ontzettend plat van worden. Het lijkt wel eens of filmmakers zo verrukt zijn over alle nieuwe technische mogelijkheden, dat ze vergeten waartoe ze eigenlijk op aarde zijn: om gewoon een goed verhaal te vertellen.

Avatar, de kaskraker die de 3D-manie inluidde, was oogverblindend maar inhoudelijk hopeloos. Eerder schreef ik ook al hoe de Narnia-reeks in 3D iets pretendeerde te zijn dat zij niet is. Vandaag ging ik met mijn zoon naar Cars 2 – en zelfs het zo briljante Pixar heeft met deze 3D-film voor het eerst in z’n eerbiedwaardige 25-jarige bestaan een matige film gemaakt. (Matig ja… zeker niet slecht, vermakelijk, grappig – “Is de pausmobiel katholiek?” – maar toch een heel stuk minder diepzinnig dan bijvoorbeeld Toy Story, Wall-E of de eerste Cars.)

En dan is er natuurlijk nog de ontknoping van de Harry Potter-reeks, Deathly Hallows pt.2, de grote finale waarvan ik laatst nog schreef dat ik er met ongeduld op wachtte. Ik zag hem eerder deze week met mijn vrouw, in een joekel van een zaal, in een joekel van een bioscoop (die van Antwerpen), met een joekel van een scherm en joekels van dolby-surround-boxen. Maar de film kon me desondanks niet overweldigen, hoezeer de special-effectsafdeling ook haar best had gedaan om de ene scène nog overweldigender te maken dan de andere.

Ik ben er door drukte nog niet aan toegekomen om op dit weblog te vertellen wat ik van het eerste deel van Deathly Hallows vond (nog niet in 3D uitgevoerd). Nou, die vond ik eigenlijk tamelijk briljant. Misschien wel het beste deel van de filmserie – al moet je voorzichtig zijn met dat soort uitspraken. Eindelijk namen de filmmakers de tijd om het verhaal uit te leggen, om op creatieve wijze zijsprongetjes te maken, om karakters tot hun recht te laten komen, om behalve een flitsende synopsis van het boek ook gewoon een zelfstandig te bekijken film te maken. Deathly Hallows deel 1 maakte daarmee ruimschoots goed waar het in The Goblet of Fire, The Order of the Phoenix en The Halfblood Prince aan ontbrak.

Ik vreesde na het zien van deel 1 al een beetje dat deel 2 van Deathly Hallows tegen zou gaan vallen. Dat deed het dus ook. Natuurlijk, op de beeldende esthetiek is weinig aan te merken. De donkere wolken die al sinds de derde film het luchtruim domineren drukken in 3D nog net iets dreigender op de kijker neer, de landschappen en decors zijn schitterend. Over de mate waarin recht wordt gedaan aan het boek kun je eindeloos discussiëren, maar ik kan me over het algemeen best met de keuzes verzoenen. Zelfs wanneer je twee films maakt van dat ene dikke boek zul je dingen moet weglaten of op andere wijze moeten vertellen, dat spreekt voor zich.

Wat me tegenviel was de wijze waarop de verhaallijnen en -elementen die het wél haalden in de film werden afgehandeld. Deze achtste Potter-film trapt weer in dezelfde valstrik als films 4 t/m 6: er wordt te veel te snel verteld, waardoor alles oppervlakkig en ongeloofwaardig blijft. De ‘memoires’ van Severus Snape zijn een chaos, onbegrijpelijk voor wie de boeken niet kent. Hetzelfde geldt voor de ontmoeting met de ‘huisgeest’ van Ravenclaw. De hele zoektocht naar de ‘horcruxes’ en de ‘hallows’, in wat obligate bijzinnen toegelicht, flubbert als een blinde darm aan de film. De sociale en existentiële relevantie van het verhaal, die in deel 1 zo goed voelbaar was, ontbreekt helemaal in dit slotdeel. De uiteindelijke confrontatie tussen Harry en Voldemort is een pijnlijke anticlimax.

Ik snap wel dat het te makkelijk is om de 3D-techniek de schuld te geven van deze vlakke film. Eerdere Harry Potter-films waren ook vlak en toch niet in 3D. En om even terug te keren naar Pixar: Toy Story 3 was in 3D maar desalniettemin een allesbehalve vlakke film. Ik meende wat ik in het begin zei: ik heb niks tegen 3D. Ik vind het zelfs best mooi en voel ook een kinderlijk soort vreugde als ik dat brilletje op mag zetten. Maar als het louter technische spielerei blijft, valt het onherroepelijk door de mand. Het narratieve euvel dat ik hiervoor beschreef treft de hele filmproductie van de Harry Potter-finale: men wilde te veel, te snel. De reeks moest en zou voltooid worden in 3D, en het leverde een vlak einde op.

Te veel, te snel. Misschien is het wat al te bars als oordeel over alle acht de films die uit de zeven boeken van J.K. Rowling zijn voortgekomen. Maar toch. Ik vraag me wel eens af: hoe zou een filmmaker het over twintig of veertig jaar aanpakken? Nog los van de technische foefjes die dan in zwang zijn: hoe zou het verhaal dan verfilmd worden? The Lord of the Rings mocht een halve eeuw rijpen vooraleer het een volwaardige verfilming kreeg – en die filmversie voelt dan ook redelijk ‘definitief’ aan: ik kan me amper een andere verfilming voorstellen. Ik kan me daarentegen tal van andere Harry Potter-verfilmingen voorstellen. Die boekenreeks, die zich naar mijn mening met gemak kan meten aan de klassieker van Tolkien, is te snel verfilmd. Sommige dingen – een fles wijn, een boek, een goede gedachte – moet je voor onbepaalde tijd durven laten rusten in het donker, in pikzwart en tijdloos nul-D.

2 gedachten over “De vlakke wereld van 3D

  1. Nog een nadeel bij 3D: je hele bioscoopgevoel verandert. Het is afgelopen met het meisje naast je een knuffel geven of liefdevol aankijken met zo’n lijp brilletje op.

    En inderdaad, de 3e en 7.1e delen van HP waren het beste. Ook triest hoe in 7.2 enige toch tamelijke hoofdpersonen (Lupus, een van de Weasley’s) plots dood op de grond liggen. zo wordt vrij achteloos van personages afscheid genomen. zonde!

  2. Pingback:Schouder aan schouder | Anton de Wit

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *