Echte mannen

Een belangrijk verschil tussen Facebook en God, is dat Facebook ons onze misstappen nooit ofte nimmer vergeeft. Slechts één keer heb ik in een moment van zwakte een foto aangeklikt (en misschien zelfs geliket, dat weet ik niet eens meer) van een goede bekende van mij die op een bodybuildersbeurs was geweest. Er stak niet meer achter dan louter vriendschappelijke belangstelling, heus waar. Maar sindsdien wordt mijn tijdlijn overspoeld met advertenties voor vitaminepreparaten en andere wondermiddeltjes die mij binnen zes weken in een arnoldschwarzeneggert beloven te transformeren. Dat ik daar hoegenaamd geen interesse in heb – ik heb van mezelf al een goddelijk lichaam, dankuwel – houdt Facebook niet tegen om me genadeloos de ene na de andere belachelijke voor-na-foto voor te schotelen. Het toppunt is een kiekje van een oude man met een witgrijze sinterklaasbaard, die zijn gebruinde en afgetrainde lijf toont…

Ik bedoel deze:
Facebook-advertentie

Ik kan hier met mijn verstand niet bij. Waarom zou je er zo uit willen zien, zeker op die leeftijd? Erger nog: wat beweegt een zeventigjarige om zichzelf te fotograferen in de pose van een zeventienjarige? En wie is hier nu echt van onder de indruk, wie denkt na het zien van zo’n advertentie: wow, dat wil ik ook? Wie gelooft er echt dat je spieren in een flesje kunt kopen? Dat je er binnen acht dagen zo uit kunt zien? Wie zijn de 1.206-and-counting mensen die deze advertentie zo indrukwekkend, stoer of grappig vonden dat ze op ‘Vind ik leuk’ drukten? (Ik durf daar niet naar te kijken, want dan kom ik natuurlijk helemaal nooit meer van die treurige advertenties af). Maar de vraag die me nog het meeste bezig houdt: wat zegt dit over de manier waarop onze samenleving tegen mannelijkheid aankijkt?

Spierenobsessie

Laatst stond in de Volkskrant een interessant artikel over de obsessie die Hollywood lijkt te hebben met mooie mannenlijven. Het mannelijk lichaam wordt steeds nadrukkelijker geïdealiseerd, meer nog dan het vrouwelijke lichaam. Te pas en te onpas trekken mannen hun shirt uit, en mannelijke acteurs worden steeds gespierder. Sprekend voorbeeld: vergelijk Sean Connery in zijn James Bond-dagen eens met Daniel Craig in de recentere Bond-films.

James Bond voor en na een 8-daagse Spieren-in-een-Flesje-kuur.
James Bond voor en na een 8-daagse Spieren-in-een-Flesje-kuur.

Het blauwe zwembroekje is gebleven, maar verder… Typisch ook dat James Bond toen nog een boek mocht vasthouden. De nieuwe Bond oogt eerder als een analfabete Oost-Europese uitsmijter – en de grote vraag is natuurlijk waarom wij dat blijkbaar sexier zijn gaan vinden. Het genoemde artikel citeert daar vrij oppervlakkige redenen voor. Bijvoorbeeld een nadrukkelijkere gerichtheid op een jonge, vrouwelijke doelgroep. Onzin, dat gaat voor actiefilms maar nauwelijks op, terwijl daar toch de grootste spierbonken rondlopen. Dan wordt er een psycholoog aangehaald die meent dat het komt omdat vrouwen onafhankelijker zijn geworden en strengere eisen stellen aan de man – dat zal best, maar dat verklaart de exemplarische transformatie van James Bond niet. Connery was toch ook een knappe, fit ogende en goed verzorgde man; dus waarom zouden vrouwen dan eisen dat wij er allemaal als Craig uitzien en niet als Connery? Tot slot wauwelt het artikel iets over de economische crisis, om al snel zelf te concluderen dat dat gewauwel is. Want, zo relativeert de Volkskrant:

“… al ruim voordat de crisis in 2008 goed en wel uitbrak, waarschuwde het Amerikaanse vakblad Clinical Psychiatry News in 2003 al voor een ‘relatief nieuw fenomeen’: muscle-obsessed male patients.”

Individuele psychiatrische aandoeningen zijn niet zelden een voorbode of nawee van een collectieve gekte. De werkelijke crisis, is een geestelijke crisis. Wij zijn vergeten wat echte mannen zijn. We klampen ons daarom vast aan karikaturen. Aan RTL7-machismo – “Mmmmeer voor mmmannen!”; actiefilms met veel ontploffingen, dom geklets over voetbal, gierende banden en ronkende motoren. Ongetwijfeld is dat ook een reactie op een feministische cultuur waarin een man geen man en een vrouw geen vrouw mag zijn. Maar laten we de vrouwen niet te snel de schuld geven: het zijn toch de mannen zelf die de lege karikaturen cultiveren, die het consumeren als fastfood, die zich vergapen aan de stalen spieren van Vin Diesel. Een minderheid wordt er zo onzeker van dat ze zich door Facebook-kwakzalvers middeltjes laat aansmeren om op die Jerommeke-Sinterklaas te lijken. Een grotere groep gaat weliswaar niet zó ver, maar rent en trimt en fietst en fitnesst toch vrolijk mee in de tredmolen van onze obsessieve lichaamscultus. En een nog grotere groep mannen probeert het niet eens, maar zakt cynisch weg in de bank, de afstandsbediening in de ene en een blik bier in de andere hand. Al Bundy en Vin Diesel zijn keerzijden van dezelfde medaille, uitwassen van dezelfde geestelijke armoede.

Decorum

Een ander Volkskrant-artikel van laatst, dat ik met belangstelling las. Een fotoreportage over een lokale Italiaanse sport met een lange traditie: Calcio Storico Fiorentino, historisch Florentijns voetbal. Het is eerder een vechtsport dan een balsport. Het begeleidende artikel legt uit:

Ieder team zet 27 spelers op het speelveld. Slagveld kun je beter zeggen, want op schoppen tegen het hoofd na is bijna elke vorm van vechten toegestaan. De bal moet in het doel van de tegenstander terechtkomen, maar speelt in die zandbak vol worstelende mannen geregeld slechts een bijrolletje.

De foto’s illustreerden dat prachtig. Gespierde mannenlichamen in gevecht, ontblote bovenlijven – zeer Hollywood-fähig allemaal:

Deel van de Volkskrant-fotoreportage 'Hard tegen hard', 21-8-2013.
Deel van de Volkskrant-fotoreportage ‘Hard tegen hard’, 21-8-2013.

De triomfantelijke grijns van die man met bont en blauw gezicht rechtsonder; het heeft een hoog Fight Club-gehalte, mannen onder elkaar, lekker ruw en lomp. Maar wat het wat mij betreft écht mannelijk maakt, is de foto rechtsboven. “Kerkbezoek, dag voor de wedstrijd”, luidt het onderschrift. Ik snap dat veel mensen het nauwelijks op waarde zullen schatten, en dat kerkbezoek maar onnodig vertoon of misschien zelfs hypocriet vinden. Maar mij won het voor dit fenomeen. Het toont namelijk aan dat de deelnemers niet alleen het lichamelijke, maar ook het geestelijke element van de sport serieus nemen. Dat uit zich in het cultiveren van omgangsvormen, van gebruiken, van rituelen, van oprecht decorum.

Dáár begint volgens mij een juiste opvatting van mannelijkheid. Niet dat je in de modder je krachten meet met een andere man is de kern van jouw mannelijkheid, maar dat je kort daarvoor schouder aan schouder met diezelfde man opstaat in de kerkbanken, de hand op het hart legt en je geloof in de Vader, de Zoon en de Heilige Geest belijdt. Niet dat je op zaterdagavond heel veel bier kunt drinken maakt je een man, maar dat je op zondagochtend desondanks zonder morren knielt voor het Allerheiligste. Uiteindelijk komt het aan op waarachtig plichtsbesef. De Vin Diesel-man waant zich boven plichten verheven, de Al Bundy-man gaat onder plichten gebukt – maar hoe dan ook, beiden haten plichten. Een echte man omarmt zijn plichten blijmoedig – zondagsplicht, huwelijksplicht, vaderlijke plicht, burgerplicht, wat dan ook. Hij weet wat er van hem verwacht wordt en doet dat zonder dralen, zonder zelfbeklag of aanstellerij.

Goedgeluimde ode

Chivalry heet dat met een mooi Engels woord. Ons Nederlandse ‘ridderlijkheid’ betekent formeel hetzelfde, maar heeft toch niet dezelfde diepte; wat vooral komt omdat onze perceptie van ridders in historische platitudes ten onder is gegaan. Een modernere pendant is wellicht het ideaal van de gentleman; ook al zo’n woord dat geen echte Nederlandse vertaling kent.

The Catholic GentlemanFacebook zal mij die ene verkeerde klik nooit vergeven – en me blijven lastig vallen met valse karikaturen van mannelijkheid. Gelukkig heb ik de Verlossing inmiddels ook gevonden: The Catholic Gentleman. Eén van de beste en leukste pagina’s die ik de laatste tijd ontdekt heb. Een goedgeluimde ode aan echte mannelijke deugden en gebruiken – zoals pijproken, nat scheren en trouw aan de sacramenten van de Kerk. Ik geef toe; ’t is een beetje tongue-in-cheek allemaal, en natuurlijk kan ook de pijprokende gentleman makkelijk tot een lege karikatuur verworden. Maar ik denk dat hier toch meer achter steekt, een oprechte wens om de wellevendheid te cultiveren, om tot dieper begrip van mannelijkheid te komen.

Echte mannelijkheid. Zomaar in een fles of een pijp of een pul of een kelk. Binnen veertig dagen gegarandeerd zichtbaar resultaat.

 

3 gedachten over “Echte mannen

  1. Pingback:Gesubsidieerde porno op de kerk | Anton de Wit

  2. Pingback:De 10 mooiste stukjes die jij niet gelezen hebt in 2013 | Anton de Wit

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *