Een kleine theologie van de spatie

Het Jeugdjournaal – toch één van de meer gedegen journalistieke media die ons land rijk is – heeft de prijs voor ‘de onjuiste spatie 2008‘ gewonnen. Een twijfelachtige eer natuurlijk, waar de redactie dan ook het schaamrood van op de kaken krijgt. ‘Scheidsrechters te kort’, had de website van het Jeugdjournaal gekopt boven een artikel over het scheidsrechtertekort. Een hilarische vergissing natuurlijk. Een verdiende eerste plaats dus – al waren de andere nominaties ook dolkomisch (‘gemalen gids’, ‘gestolen bromfietsregister’).

Nu zullen er ongetwijfeld mensen zijn die zeggen: ‘Jahaa, heel leuk hoor, maar is het nou echt nodig om op elk onbeduidend taalslakje zout te leggen? Kunnen ze zich niet met belangrijkere zaken bezig houden (of bezighouden)?’ Maar ik behoor niet tot die mensen. Integendeel, ik vind dit een prachtig initiatief. Ik kende de site van het platform Signalering Onjuist Spatiegebruik (de naam alleen al! geweldig!) al enige tijd. En ik moet zeggen dat die substantieel bijdraagt aan mijn levensvreugde. Steeds als ik me somber of mistroostig voel, dan surf ik even naar Spatiegebruik.nl om mijn hart weer op te halen. Een natuurlijk antidepressivum. Verkwikkend! Heerlijk!

Niet dat ik me nou zulke grote zorgen maak om taalverloedering, hoor. Natuurlijk, ik vind dat we zuinig moeten zijn op onze taal, ik vind het ook een kwestie van wellevendheid om zorgvuldig met taal om te springen. Dus inderdaad te letten op spelling, grammatica, punten, komma’s, hoofdletters, spaties, enzovoort. Maar je zult mij niet horen somberen over de teloorgang van onze cultuur en goede zeden omdat het Jeugdjournaal iets over de lengte van scheidsrechters heeft geschreven. Ongetwijfeld maak ik zelf ook stomme fouten in mijn spatiegebruik.

Nee, ik maak me gewoon keer op keer vrolijk over het naakte feit dat dit überhaupt bestaat: een platform Signalering Onjuist Spatiegebruik, met een eigen meldpunt en een jaarlijkse award. Natuurlijk is spatiegebruik niet de meest prangende kwestie van de wereld, maar misschien juist daarom ben ik zo blij dat dit bestaat. Dat geeft namelijk aan dat er meer is dan ellende, oorlog, honger, ongerechtigheid. De ondergrens van het bestaan heeft niet het laatste woord. We mogen ons ook nog druk maken om zoiets prachtigs als de spatie.

De spatie is een vaak over het hoofd gezien aspect van onze taal, precies omdat het niets is – lege ruimte, de afwezigheid van letters en symbolen. Toch is de spatiebalk de grootste toets op ons toetsenbord, wat toch ook iets moet zeggen over het belang van ervan (en/of het gemak waarmee wij de spatie over het hoofd zien). Taal, zo zeggen taalfilosofen vaak, creëert de werkelijkheid. Als dat waar is, als taal schepping is, dan is de spatie het Sabbat-moment… Zoals God in het Scheppingsverhaal rustte op de zevende dag (Gen. 2:2), zo rust de taal in de symboolvrije leegte van de spatie.

Die zevende dag, dat rustmoment, is het allereerste dat God in de Bijbel heiligt. Daarmee krijgt de leegte een bijzondere waarde: die van de ontvankelijkheid voor het goddelijke. Om God te ervaren heb je de lege ruimte nodig. Misschien is het ons door het Oude Testament wel verboden om God af te beelden of Zijn naam uit te spreken omdat Hij ten diepste in de spatie bestaat. 

Dus ja, met de spatie moet je zorgvuldig omspringen… Onjuist spatiegebruik is behalve bron van vermaak en vreugde ook een klein beetje heiligschennis.

4 gedachten over “Een kleine theologie van de spatie

  1. Leuk stuk! Ik ga ook eens kijken op die website.
    Leuk ook hoe je de link legt naar de rustdag, maar God bestaat natuurlijk niet in de spatie. God bestaat niet, althans niet in materieel-ruimtelijke zin. Als God in de spatie is, dan is dat niet een kwestie van bestaan, maar eerder van openbaring. Je zou dus wel kunnen stellen dat we meer aandacht moeten besteden aan de witruimtes in de Heilige Schrift, omdat God zich wellicht ook daar openbaart 😉

  2. Wow, heel mooi gesproken. Goed oog voor de pracht van de spatie is inderdaad heel belangrijk. Dat gaat nog veel verder dan simpelweg ‘tussen de regels lezen’! 🙂

  3. Bedankt! 🙂

    @ Jonathan, mooi gezegd, openbaring ipv bestaan… uiteraard kun je het bestaan van God niet materieel-ruimtelijk opvatten. Juist daarom dat ik Hem in de lege ruimte situeer. Maar het blijft beeldspraak, omdat onze woorden (en zelfs onze spaties ;)) tekort schieten om Hem te beschrijven.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *