Een onbevreesd christelijk geluid

Eergisteren werd tijdens het Conservatief Café in Gouda het boek Blond, brutaal en bidden van Mariska Orbán-de Haas gepresenteerd. Ik mocht, samen met Andries Knevel, als recensent optreden. Ik heb het nu al spraakmakende boek van de hoofdredacteur van het Katholiek Nieuwsblad met plezier en belangstelling gelezen. Tijdens de presentatie destilleerde ik uit de in dit boek opgetekende ervaringen wat ‘lessen’ voor alle katholieken (of breder: alle christenen en ‘mensen van goede wil’) die zich in het zo netelige debat over de Kerk willen mengen. Ik geef hier een korte samenvatting van mijn bijdrage.

Wees niet bang

Wees niet bang, het is een veelgehoorde bijbelse aanmaning. Hoe overweldigend en beangstigend de werkelijkheid soms ook op ons toetreedt, wij worden door de Heer zelf opgeroepen om onbevreesd te werk te gaan. Ik denk dat Mariska Orbán al heeft laten zien dat zij aan die oproep gehoor geeft. Ze werd in het diepe gegooid toen ze de baan als hoofdredacteur van het Katholiek Nieuwsblad aannam. Ze beschrijft in haar boek zonder kleinzerigheid de scepsis die binnen de redactie leefde, ze beschrijft de bakken vaak hoogst onsmakelijke kritiek die ze over zich heen kreeg toen ze zich naar buiten toe begon te manifesteren. Maar zij heeft het toch met bewonderenswaardige moed volgehouden, en zelfs met een onverwoestbare vrolijkheid. En dat brengt met bij het volgende punt:

Wees niet somber

Ga niet bij de pakken neerzitten. Dat is precies één van de wezenlijke kenmerken van de christelijke traditie die door buitenstaanders zo aanstootgevend is gevonden; dat wij ondanks alle narigheid altijd tekenen van hoop blijven zien. Dat optimisme moeten we vasthouden, ook nu de Kerk wordt geplaagd door schandalen en groeiende impopulariteit. Dat is geen naïviteit, het vergt geduld, vertrouwen, moed, verstand, een vrolijke inborst – in één woord: geloof.

Wees niet wereldvreemd

Voor iemand die door de Volkskrant gekarakteriseerd wordt als ‘glamourkatholiek’ zal dat niet moeilijk zijn. Inderdaad is opvallend dat Mariska spreekt en schrijft met een aangename wereldwijsheid, zonder het wat wollige jargon dat menig theologisch traktaat zo onverteerbaar maakt. Ik denk dat het belangrijk is dat wij ons laten zien als mensen die, christelijk gezegd, wel in de wereld staan, maar niet van de wereld zijn – die met andere woorden een kritische houding niet verwarren met een categorische afwijzing of geestelijke smetvrees.

Weet dus wat er leeft en speelt, weet wat er te koop is, weet waarover je praat, wees niet preuts of puriteins, heb geen lange tenen, en trek je vooral niet terug in je loopgraaf van eigen gelijk, bibberend van angst voor die boze buitenwereld.

Wees geen slachtoffer

Wordt de katholieke Kerk onheus of onfair bejegend in media en publiek debat? Daar kun je lang en breed over filosoferen, je kunt het nuanceren, maar het meest voor de hand liggende antwoord is toch: ja, absoluut. Maar moeten wij daarom maar het slachtoffer gaan uithangen, de verongelijktheid van Calimero tentoonspreiden? Nee! Dat zou onuitstaanbaar en onterecht zijn; en een enkele reis naar cynisme, versombering, wereldvreemdheid – en dus uit het geloof.

Wees niet eenzijdig

Christenen hebben zich altijd sterk gemaakt voor het ongeboren leven, voor het huwelijk, voor een juist begrip van eros en thanatos, seksualiteit en dood. Dat moeten we ook zeker blijven doen, ook al halen wij daarmee de hoon en woede van een zich ‘liberaal’ noemende goegemeente op de hals. Maar we moeten wel oppassen dat we niet alléén maar onze mond opentrekken wanneer het over medische ethiek of seksuele vraagstukken gaat. Het christendom heeft méér te zeggen, het heeft van oudsher ook zinnige dingen te zeggen over – ik noem maar wat – armoede, milieu, gerechtigheid, menselijke waardigheid. We moeten het ‘hele pakket’ laten zien, omdat daarmee ook de medisch-ethische of seksuele standpunten in een breder kader worden geplaatst en begrijpelijk, plausibeler worden gemaakt.

Wees niet polariserend

Polemiek is prima, zelfs nodig. We moeten een serieus en grondig debat met elkaar durven aangaan. Maar polemiek is niet hetzelfde als polarisatie. Polarisatie heeft de katholieke Kerk in ons land in voorbije decennia verdeeld en verbitterd. Laten we onze tijd niet langer verdoen aan dergelijke heilloze en kleingeestige interne kift.

Wees beschaafd

Dat de gewraakte open brief van Mariska Orbán aan VVD-kamerlid Jeanine Hennis door sommige mensen onbetamelijk werd gevonden, verbaast mij niet. Maar wat mij wel verbaast is dit: dat schrikbarend veel mensen hun ongenoegen daarover hebben geuit met de meest walgelijke en ranzige spotternijen en zelfs doodsverwensingen. Een open brief waarin op fatsoenlijke toon een respectabel punt gemaakt wordt, wordt beantwoord met allerlei perverse fantasieën, dreigementen en scheldpartijen – maar in het debat gaat het uitsluitend over de vraag of die open brief wel door de beugel kon.

Internettrollen, anonieme haatpredikanten en cynische tv-tafelgasten gijzelen het publieke debat. De ongeïnformeerde, bot geformuleerde opinie regeert oppermachtig. Wij moeten niet meegaan in die waanzin, ons niet tot vals terugblaffen laten verleiden. Laten we proberen een meer beschaafde toonzetting vol te houden; menselijk, liefdevol, verstandig, beargumenteerd – ofwel: een christelijk geluid in de diepste betekenis van het woord. Dat sluit aan bij de prachtige, zeer actuele bijbelpassage, die Mariska Orbán als opschrift voor haar boek koos – wat mij betreft een schot in de roos:

Verkondig het woord, dring aan te pas en te onpas, weerleg, berisp, bemoedig, in één woord, geef uw onderricht met groot geduld. Want er komt een tijd dat de mensen de gezonde leer niet meer zullen verdragen. Zij zullen zich een menigte leraars aanschaffen naar eigen smaak, die hun naar de mond praten. En zij zullen hun oren sluiten voor de waarheid om te luisteren naar allerlei mythen.
– 2 Tim. 4:2-4

Print Friendly
0

Wat denk jij ervan?

Loading Facebook Comments ...

3 Comments Say something

  1. Prachtig verwoord, Anton! Ik heb betreffende uitzending (P&W) ook gezien, helaas met mijn 17 jarige zoon die wel van stevig debateren houdt. Ik kan me toch niet aan de indruk onttrekken dat hij door dit soort verslaggeving door de media enorm geïndoctrineerd wordt en ik kan er niks tegen doen, behalve mijn zorgen met hem te delen en voor hem te bidden.

  2. @Mea,

    Beste Mea, dat je 17 jarige zoon nog makkelijk beïnvloed wordt door de media, en door de vele verlokkingen van de wereld, dat is voorlopig niets om je ongerust over te maken; dat was met ondergetekende, en als ik het goed begrepen heb ook met Anton op die leeftijd niet anders.
    Ja, sterker nog, ook bijvoorbeeld St.Augustinus en St.Franciscus waren op die leeftijd nog met aanmerkelijker wereldser zaken bezig, dan die waardoor ze later heilig werden. Beiden werden grote heiligen, maar het waren op 17 jarige leeftijd beslist geen “heilige boontjes”.
    En OK, ieder gaat zijn eigen weg; in het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Maar de aanpak van de moeders van Augustinus en Franciscus was dezelfde als de jouwe: je zorgen met hem delen en voor hem bidden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>