Heilige Elrond, beste vrind…

Wat een alleraandoenlijkst bericht. Een Braziliaanse oma blijkt een actiefiguurtje van de elf Elrond uit The Lord of the Rings te hebben aangezien voor een beeld van de heilige Antonius. Jarenlang bad zij dagelijks bij de nobele heer van Rivendell. Haar kleindochter – of beter: aangetrouwde kleindochter, als ik het goed begrepen heb – ontdekte de vergissing, berichtte erover op Facebook, waarna het ganse internet zich erover kon verkneukelen. Echt weer iets voor het internet, om zich zo onbeschaamd vrolijk te maken over een arm Braziliaans omaatje. Ik vind haar ‘vergissing’ eigenlijk helemaal zo gek niet.

Elfenheiligen

Het betreffende beeldje van Elrond/Antonius.
Het betreffende beeldje van Elrond/Antonius.

Laten we wel wezen: de elfen van de katholieke Tolkien hebben ook verdacht veel weg van heiligen. Ze zijn wijs maar gedragen zich niet zelden dwaas, ze heten onsterfelijk maar sneuvelen bij bosjes met de gewone stervelingen, ze zijn tegelijk verheven en al te menselijk. Je hebt weinig fantasie nodig om in de stralende verschijning van Galadriel de heilige maagd Maria te herkennen. Dus vooruit, waarom zouden we in Elrond de heilige Antonius niet kunnen herkennen?

Antonius wordt ook aangeroepen ter bescherming van reizigers – het was Elrond die het Reisgenootschap van de Ring op weg stuurde. Antonius wordt aangeroepen tegen oorlogsgeweld; ook dat past prima bij Elrond, raadsheer bij de oorlog om de Ring. En Antonius wordt uiteraard vooral ook aangeroepen bij verloren zaken – je weet wel: “Heilige Antonius, beste vrind, maak dat ik mijn fietssleutel vind” (vanochtend nog gebeden, en met succes!). Als íets een ‘verloren zaak’ leek, was het wel de onderneming van de hobbit Frodo om de Ring van Macht te gaan vernietigen in de Doemberg.

Beelden

Maar ik heb nog een meer principiële bedenking bij die zogenaamde ‘vergissing’ van de Braziliaanse oma. Mag het wel een vergissing heten? Anders dan vaak gedacht wordt, zijn katholieken geen ‘beeldenaanbidders’. Zeker, er staan volop beelden in onze kerken en huizen, we steken daar een kaarsje bij op, bidden erbij, maar we bidden (idealiter) niet tot die beelden, als ware het voorwerpen met goddelijke of magische krachten. De beelden vertegenwoordigen de heiligen, geven onze ogen houvast en ons gebed richting, maar iedere katholiek wéét dat het beeld van Maria niet Maria zelf is, een beeld van Antonius niet Antonius zelf, enzovoort. Het is een heilig doen-alsof, wat niet hetzelfde is als zeggen dat het niet echt is.

Als ik vandaag de Heilige Maagd herken op een boterham, dan mag ik die boterham inlijsten en erbij bidden – als ik niet oppas, heb ik zo een buslading katholieken op m’n stoep staan die hetzelfde willen doen. De boterham blijft boterham, maar is dan tevens iets anders geworden, in dit voorbeeld een afbeelding waarin ik de Moeder Gods herken – een volmaakt alledaags en oncontroversieel verschijnsel trouwens, totdat theologen er het etiket ‘transsubstantiatie’ op plakken. Dat principe is zo simpel, dat de heilige Antonius het naar verluidt zelfs aan een ezel kon uitleggen.

Schokkend

Zo is Elrond bij die Braziliaanse mevrouw getranssubstantieerd tot Antonius. Ik zie er werkelijk het probleem niet van. Er was immers ook geen enkel probleem geweest als zij tijdens een boswandeling een tak had gevonden, waarvan zij dacht: “Verroest, die tak doet me wel wat aan de heilige Antonius denken, die neem ik mee naar huis!”

Het vreemdste van het hele verhaal, vind ik daarom dat haar familieleden het Lord of the Rings-figuurtje van oma hebben afgepakt en haar een ‘echt’ Antonius-beeldje hebben gegeven. Hoezo is dat echter dan Elrond? En zou mijn naamheilige er werkelijk om malen waarin een vrome oude vrouw zijn beeltenis meende te herkennen? (Misschien was hij juist wel vereerd, dat hij voor de verandering eens met puntoren en fijn zijden gewaad was afgebeeld.)

Dus heilige Elrond, beste vrind, maak dat deze mevrouw linksom of rechtsom Antonius toch wel vindt.

Print Friendly
0

Wat denk jij ervan?

Loading Facebook Comments ...

One Comment Say something

  1. Bidden bij Elrond, Antonius of welke ‘heilige’ dan ook, zou nooit in mijn protestantse kop opkomen.
    Verspilde energie: Jezus heeft alle macht in hemel en op aarde, hem mag je met alles lastig vallen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>