Het buigen van de boom

De droom van Innocentius“Inderdaad”, dacht paus Innocentius III bij zichzelf, “dit is de man die door wat hij doet en leert, Christus’ Kerk zal schragen.”

Het was 16 april 1209 – vandaag dus exact 800 jaar geleden – en Innocentius ontving in zijn majestueuze paleis van Lateranen een groepje in lompen gehulde mannen uit de provinciestad Assisi. Hun aanvoerder was een kleine, fragiel ogende man, die Giovanni Francesco Bernardone heette. Zo timide en eerbiedig hij zich opstelde, zo radicaal en compromisloos was zijn leer: hij propageerde totale, zelfverkozen armoede, een diepe eenvoud en overgave aan het evangelie. De curiekardinalen haalden hun neuzen op voor deze onrealistische nieuwlichterij, die in hun ogen veel te veel van mensen vroeg. Het mag dus een wonder heten dat Innocentius de kloosterregel van deze Francesco uit Assisi goedkeurde, en daarmee het formele startpunt markeerde van de orde der minderbroeders

Net als Franciscus zelf had de Regel van Franciscus niet veel om het lijf. Zeker deze eerste versie uit 1209 niet, die overigens niet bewaard is gebleven. Volgens de vroege Franscicus-biograaf Bonaventura had Franciscus de Heilige Geest simpelweg om advies gevraagd toen de eerste volgelingen zich aandienden, door het evangelie drie keer op een willekeurige plaats open te slaan. De eerste keer sloeg hij het boek open bij deze woorden van Jezus:

Als u onverdeeld goed wilt zijn, ga dan uw bezit verkopen en geef het aan de armen.  (Mt. 19:21)

De tweede keer las hij:

Neem niets mee voor onderweg! (Lc. 9:3)

En tot slot viel het boek open bij de vermaning:

Als iemand achter Mij aan wil komen, laat hij dan met zichzelf breken, zijn kruis opnemen en Mij volgen. (Mt. 16:24)

Meer duidelijkheid had Franciscus niet nodig. Bonaventura schrijft:

Toen zei de heilige man: ‘Ziehier de levenswijze en de regel die wij en allen die zich bij onze gemeenschap willen aansluiten dienen te volgen. Als je dus volmaakt wil zijn, ga dan ten uitvoer brengen wat je gehoord hebt.’

Met dit simpele samenraapsel van evangelieteksten plus enkele praktische bepalingen onder de arm, trokken Franciscus en zijn broeders dus naar Rome. Zijn gezellen zagen wel in hoe absurd en onhaalbaar hun onderneming was. Maar Franciscus was vastbesloten. In een visioen had hij namelijk een bijzonder hoge boom gezien, waar hij bewonderend tegenop keek. Toen werd hij in zijn droombeeld opgetild, tot hij de top van de boom kon aanraken. En meer nog: met het grootste gemak kon hij de kruin helemaal tot aan de grond ombuigen.

En Franciscus was niet de enige in die Romeinse paleiszaal, precies 800 jaar geleden, die een voorspellende droom had gehad. Ook paus Innocentius had de nacht ervoor een vreemd visioen gehad, over hoe de basiliek van Lateranen op instorten stond. Er verscheen echter een kleine, fragiel ogende man die zijn schouders eronder zette en zo het instorten van de kerk voorkwam.

Zijn hart moet een slag of drie overgeslagen hebben toen Innocentius de in lompen geklede Franciscus binnen zag komen. De grote Roomse boom boog zich eerbiedig naar de grond. “Inderdaad”, sprak hij tot zichzelf, “dit is de man die Christus’ Kerk zal schragen…”

3 gedachten over “Het buigen van de boom

  1. Pingback:De toekomst van de traditie « Geloof jij het?

  2. Pingback:Dominicaans navelstaren « Geloof jij het?

  3. Pingback:Oorlog (en vrede) met Tolstoj | Anton de Wit

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *