Het katholieke hokje

De katholieke website Crux wierp laatst een intrigerende vraag op: waarom worden de beste religieuze films toch zo vaak door niet-religieuze filmers gemaakt?

Het artikel noemt onder meer Des Hommes et des Dieux, The Mission en A Man for All Seasons. Ik zou daar graag de recentere Ierse film Calvary aan toevoegen. Allemaal films door agnosten of zelfs uitgesproken atheïsten gemaakt, die ook door religieuze kijkers worden geprezen als diepzinnige vertellingen die de kern van hun geloof het beste treffen. (Het tegendeel is helaas ook vaak waar. In een vergelijkend artikel noemt Crux weliswaar ook enkele mooie films van gelovige filmmakers, maar eerlijk is eerlijk: ‘gelovige’ films zijn in de meeste gevallen gewoon wanstaltig, sentimenteel en dweepziek. Niet om aan te zien, zoals christelijke popmuziek ook zelden om aan te horen is.)

'Behind the scenes' van De hokjesman; opnamen van mijn gezin voor de uitzending over katholieken
‘Behind the scenes’ van De hokjesman; opnamen van mijn gezin voor de uitzending over katholieken.

Dit mysterie strekt zich ook uit naar het televisiegenre. Ik heb vele positieve geluiden gehoord over de recente aflevering van het tv-programma De hokjesman over katholieken in Nederland, waar ik zelf met mijn gezin ook even in mocht figureren. Altijd spannend en confronterend om jezelf en je dierbaren zo terug te zien, maar toch: ook ik vond het een zeer geslaagde documentaire, waarin echt recht werd gedaan aan de breedte en diepte van het katholicisme. Woorden van gelijke strekking beluisterde ik in vele reacties van andere katholieken, maar wat mij daarbij opviel was de teneur: opvallend dat uitgerekend de VPRO, die toch allerminst bekend staat om zijn vroomheid of eerbied, zo’n mooie documentaire over het katholicisme maakt.

Uit zulke reacties spreekt een sleets religieus vooroordeel, dat ‘de’ seculiere media toch alleen maar uit zijn op sensatie, dat ‘ze’ het geloof en de gelovigen enkel belachelijk willen maken, en daarom slechts in uitwassen en karikaturen geïnteresseerd zijn. Dat is op zichzelf een grove karikatuur. De moeizame relatie tussen kerk en pers is niet louter te wijten aan een gebrek aan kennis van en affiniteit met de kerkelijke wereld van journalisten, maar zeer zeker ook aan een gebrek aan kennis van en affiniteit met de journalistieke wereld van kerkelijke mensen.

Ik heb het team achter De hokjesman leren kennen als uitermate professionele mensen, die zeer grondig te werk zijn gegaan in hun research en redactie, en bovendien steeds opereerden vanuit oprechte belangstelling en respect voor hun onderwerp. Dat verklaart op de eerste plaats waarom het zo’n fraaie uitzending is geworden, met een helder en herkenbaar verhaal, prachtige beelden en een scherp oog voor vaak geestige details. Op de ‘draaidag’ merkte ik al dat de filmploeg met een veel andere blik naar de kerkelijke omgeving keek dan ik; logisch, mijn blik is geconditioneerd, door mijn eigen persoonlijke en professionele verleden met de kerk. Het is moeilijk welwillend en onbevangen te kijken naar dat wat al te vertrouwd is. Buiten de kerk vind je daarom vaak ook veel meer sympathie voor de kerk dan erbinnen. Dat is op zichzelf ook iets raadselachtigs, maar kan toch het begin zijn van een verklaring voor het raadsel waarmee ik dit bericht begon.

Voor wie de uitzending van De hokjesman nog niet gezien heeft, of nog eens kijken wil:

[iframe width=”560″ height=”316″ src=”http://js.vpro.nl/embed/player/?id=VPWON_1214418&profile=vpro&sharing=1″ frameborder=”0″ scrolling=”no” allowfullscreen webkitallowfullscreen]

2 gedachten over “Het katholieke hokje

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *