Katholieke konijnen

Ik vind het een hele geruststelling, dat ik van de paus geen konijn hoef te zijn. Konijnen zijn rotbeesten. Ze lijken aardig en schattig, maar het zijn in werkelijkheid chagrijnige mispunten die je elektriciteitskabels doorknagen. Ik lust niet eens elektriciteitskabels. En die achterlijke oren, die staan mij voor geen meter bovendien. Een hele opluchting dus, die uitspraken van Zijne Heiligheid in het vliegtuig vanuit de Filipijnen.

Dit doen ze dus echt hè. Rotbeesten.
Dit doen ze dus echt hè. Rotbeesten.

Maar wacht eens, zo dacht ik na mijn verblijde slaken, ik kan mij eigenlijk niet heugen dat er vóór Franciscus ooit een paus is geweest die vond dat ik wél een konijn moest zijn. Heus, dat zou ik wel geweten hebben, want ik pleeg de plaatsvervanger van Petrus ernstig te nemen. Je kunt niet slechts dan katholiek zijn wanneer het jou toevallig goed uitkomt, vind ik. Dus als deze of een vorige paus had gezegd dat ik wél een konijn moest wezen, dan zette ik nu zonder morren mijn tanden in de snoer van mijn toetsenbord. Daar doe ik niet kinderachtig over.

Toch: veel media presenteerden dit als dé meest vermeldenswaardige uitspraak van paus Franciscus tijdens zijn vliegtuigpersconferentie. Katholieken hoeven geen konijnen te zijn. Dan moet het wel iets nieuws zijn, zou je denken. Ik moest er de transcriptie van het complete interview op naslaan, plus het altijd verhelderende blog van Mark de Vries, om te beseffen dat dat niet zo was. De paus had gewoon gepleit voor verantwoordelijk ouderschap. Geheel in lijn met wat de kerk altijd geleerd heeft (in weerwil van populaire karikaturen, every sperm is sacred, enzovoort). Geheel in lijn ook met wat paus Paulus VI in diens in onze vooruitstrevende contreien zo verguisde encycliek Humanae Vitae geschreven had.

Regel 1 van de journalistiek: gij zult goed geïnformeerd, kritisch en bedachtzaam zijn, behalve als de paus iets zegt over seks, want dan zult gij daar als pubers over gniffelen en doen alsof het voorpaginanieuws is.

De écht interessante uitspraken van de paus blijven hierdoor een beetje onderbelicht. Ja, ook dat hij zich zo expliciet schaart achter de seksuele ethiek van Humanae Vitae, dat hij Paulus VI als profeet roemt. Voor zich progressief noemende katholieken, die in deze paus een lang verhoopte bondgenoot wensen te zien, is dat een regelrechte desillusie. Crux-columniste Margery Eagan bijvoorbeeld, reageerde al met een galbitter stukje in de trant van ik-ben-niet-boos-ik-ben-teleurgesteld. Help, de paus is tóch orthodox – het viel te verwachten dat die angstkreet eens zou klinken.

Maar zijn orthodoxie gaat dieper dan een standpunt over anticonceptie. Ik vond vooral zijn opmerkingen over “ideologische kolonisatie” intrigerend. Over de globalisatie van humanitaire waarden die alle culturele en religieuze verschillen wenst weg te poetsen – het gegniffel over de kerkelijke leer over seksualiteit is daar maar één uitwas van. De paus verwees daarbij naar het boek Lord of the World van de Engelse priester en schrijver Robert Hugh Benson, verschenen in 1907 (en niet in 1903 zoals paus Franciscus zei, die zich tevens in de titel vergiste – maar hé, vliegtuiginterviews zijn niet onfeilbaar). Een fascinerende referentie: Benson was een bekeerling uit het anglicanisme, een scherpzinnig geloofsverdediger van het kaliber van Ronald Knox, Hilaire Belloc en G.K. Chesterton; het genoemde boek is een grootse dystopie in het straatje van 1984 en Brave New World, maar dan katholiek; een apocalyptische angstdroom à la Solovjovs Korte vertelling van de Antichrist. Vooral onder katholieken die voor behoudend of traditioneel worden uitgescholden is Lord of the World een klassieker; ook de als dusdanig gekarakteriseerde emeritus paus Benedictus gaf er hoog van op.

Lord of the World is wel profetisch genoemd omdat het 1917 als startpunt van de communistische revolutie noemde, en 1989 als revolutie van het liberalisme. Maar meer nog is het profetisch omdat het dus die globalisatie van seculier-humanistische waarden voorspelde, waarin geen ruimte meer is voor religieuze of culturele eigenheid. Het katholicisme is in het boek het enige konijn dat de kabelkluwen van dit verstikkende wereldwijde web probeert door te knagen.

Het boek is gratis te downloaden. Heb ik ook meteen gedaan. Omdat het moest van de paus – daar doe ik niet kinderachtig over.

2 gedachten over “Katholieke konijnen

  1. Wat een prettig idee dat de goed onderlegde journalist mijn vermoeden grondt namelijk dat voorgaande pausen ook geen aansporingen hebben gedaan tot het op grote schaal verwekken van kinderen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *