Morele helderheid

Deze week was Susan Neiman kort in Nederland ter promotie van haar boek Morele helderheid, en ik had de eer en het genoegen deze Amerikaanse filosoof te interviewen. Een aardige dame, intelligent en welbespraakt. Haar boek is bovendien een imposant werk, dat ik iedereen kan aanraden die zich interesseert in filosofie, politiek, ethiek en religie.


De ondertitel van de oorspronkelijke uitgave spreekt boekdelen: A Guide for Grown-Up Idealists. (Waarom de Nederlandse uitgever voor de wat laffe ondertitel Goed en kwaad in de 21ste eeuw kiest is me een raadsel.) Morele helderheid is een overtuigend en prettig leesbaar pleidooi voor volwassen idealisme en optimisme. Neiman maakt gehakt van de cynische visie (die ze vooral met denkers als Hobbes en Hume associeert) dat de mens door en door verdorven is, dat de rede machteloos is, en dat vooruitgang een fabeltje is. Zonder evenwel in het tegendeel te vervallen van blind vooruitgangsgeloof of rationeel utopisme. Met Immanuel Kant in de hand laat ze zien dat de denkwijze die in de Verlichting is ontstaan heel wat meer is dan de karikaturen van romantici en postmodernisten doen vermoeden. Verlichtingsdenken (of beter: de morele houding die daaruit voortvloeit) draait volgens haar om de waarden van hoop, eerbied, geluk en rede. 

Haar agenda voor dit boek is ondubbelzinnig: ze wil de moraal herwinnen op (neo-)conservatieve denkers die zich daar de laatste jaren veel intensiever en gedegener mee bezig hebben gehouden dan progressieve denkers. Of Neiman daar in slaagt moet je zelf maar beoordelen, maar ik denk dat Morele helderheid ook voor neo-conservatieven interessant leesvoer is.

Het interview dat ik met Susan Neiman had wordt volgende maand gepubliceerd in Filosofie Magazine.

2 gedachten over “Morele helderheid

  1. Grappig dat je hem aanhaalt, want zij gaat in haar boek uitgebreid in op zijn werk. Je kunt Morele helderheid goed lezen als reactie op John Gray. Nog onafhankelijk van de vraag met wie je het eens bent: Neiman is intellectueel absoluut opgewassen tegen Gray.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *