Passiesmartlappen

Zelf behoor ik tot dat selecte gezelschap van ongeveer 15 miljoen Nederlanders dat The Passion niet gezien heeft. Even was ik in de verleiding te kijken, omdat Danny de Munk de hoofdrol vertolkte, en voor Danny de Munk heb ik permanent een zwak sinds ik als kleuter Ik voel me zo verdomd alleen playbackte tijdens het straatfeest, compleet met kniebroek, bretels en pet van mijn vader. Het straatfeest, dat was in mijn kinderlijke beleving een openluchtevenement van het kaliber van The Passion, en ik playbackte er de sterren van de hemel, weliswaar niet bovenop de Erasmusbrug, maar wel bovenop een heuse tractoraanhanger die als podium dienst deed. En het massaal toegestroomde publiek (niet alleen uit de Faurestraat, maar ook uit de Van Overstratenlaan en zelfs het Bolwerk-Zuid) ging uit z’n dak.

Hoe dan ook – ik dwaal af -, ondanks mijn sympathie voor Danny de Munk heb ik dus niet naar The Passion gekeken. Ik geef persoonlijk namelijk geen klap om Nederpop, sorry, en op hetzelfde ogenblik was er meer ingetogen en duizendmaal mooiere passiemuziek te horen op Radio 4, namelijk het oratorium Maria van de Grieks-Nederlandse componiste Calliope Tsoupaki. Ja, dat is meer mijn kopje thee, noem me maar elitair.

Toch sluit ik me niet aan bij de voorspelbare kritiek die links en rechts op The Passion klinkt. The Passion is vlak, plat, goedkoop spektakel, en heeft nog maar weinig uit te staan met het lijdensverhaal zoals opgetekend in het Evangelie… Ja, dat zal allemaal vast waar zijn. Dat is ook de reden dat ik bij voorbaat beleefd bedank. Ongetwijfeld wordt er een flinke sloot water bij de wijn gedaan in zo’n tv-evenement. Maar wat ik veel frappanter vind is dat deze wijn überhaupt nog de moeite van het met water aanlengen waard wordt gevonden door zo veel mensen. Het Passieverhaal is klaarblijkelijk nog altijd goede wijn. Dat er water bij gedaan wordt, dat zou zeker katholieken niet zo hoeven te verontrusten; wij laten water en wijn in elke eucharistieviering samenvloeien. Daarbij kan onze Heer wonderen doen met water en wijn, naar verluidt.

En dan nog wat. Mag ik er aan herinneren dat Bachs Matthäuspassion, die permanente inspiratiebron voor brallende dwepers die zich zo ver boven het Frans-Bauerpubliek verheven achten, feitelijk niet zo veel verschilt van The Passion? Ook Bach integreerde in zijn oratoria populaire liedjes uit zijn tijd, ook Bach voegde een forse dosis onvervalste sentimentaliteit toe aan het Bijbelse lijdensverhaal – O Haupt voll Blut und Wunden; alsof dat geen eersteklas smartlap is – ja, ook Bach was een crowd pleaser van heb ik me jou daar. Maar daar hoor je nou nooit iemand over. Bach zijn we als ‘hoge cultuur’ gaan zien. En mij best hoor, want Bach heeft zich door de eeuwen heen wel bewezen als een blijvertje – en ja, hij hééft inderdaad prachtige werken geschreven -, en het moet nog maar blijken of iemand zich over tien jaar The Passion nog herinnert. Ik bedoel dit dan ook niet cultuurrelativistisch; alsof er geen kwalitatief verschil zou bestaan tussen de Matthäuspassion en The Passion. Dat bestaat natuurlijk. Wat ik maar wil zeggen, is dat ze tot hetzelfde genre behoren. Dat de passies van Bach zo populair zijn in onze tot piëtisme geneigde streken is geen toeval; ze leggen de nadruk op de ervaring, de emotie, het sentiment. The Passion is gewoon een nieuwe exponent van een piëtistische cultuur die dat sentimentalisme gecultiveerd heeft, en gaandeweg haar geloof goeddeels verloren is. Misschien wel als een resultaat ervan; want een geloof dat louter geestelijke piekervaringen en intense belevingen zoekt, raakt onherroepelijk afgestompt, teleurgesteld, vermoeid.

Maar als er dan in een afgestompte metropool plots duizenden mensen op de been komen voor een oud verhaal, als er dan ieder jaar weer massa’s teleurgestelde agnosten de concertzalen inrennen om een traantje weg te pinken bij wat18e-eeuwse passiesmartlappen, dan moet je niet klagen over het water bij de wijn, maar juichen om de wijn die op wonderbaarlijke wijze bij het water wordt gedaan.

8 gedachten over “Passiesmartlappen

    1. Waar blijft de zin van Jezus’ lijden wanneer daar niet zijn verrijzenis op volgt? Freriks slotwoorden getuigden niet van verrijzenis, integendeel

  1. Uw columns grotendeels met instemming gelezen. Maar jammer dat u niet de moeite genomen hebt om The Passion te bekijken. Waarom eigenljk niet – al was het maar een half uur? Het is altijd wijs om je mening te vormen door kennis te nemen van de zaken waarover je je uitspreekt. En zeker van filosofen mag dat verwacht worden. Uw bijdrage zou erdoor aan kracht gewonnen hebben. Inderdaad, beetje elitair is het wel.

    1. Omdat ik er niets om geef, ik hou niet van het soort muziek, niet van het soort tv-programma. Maar het is er mij dan ook niet om te doen om een mening over The Passion te vormen, ik heb vooral een mening over de meningen die ik her en der las. Dus daarvoor hoef ik The Passion ook niet te zien.

  2. Ik heb het nog niet (helemaal aan-één-stuk) gezien. Ik vind het voor mezelf een te laagdrempelig evenement, maar ik zie ook vooral veel mogelijkheden voor al die mensen die nog niet geloven of die nog niet volwassen in hun geloof staan.
    Jij zou trouwens een geweldige (en gelovige) Jezus zijn volgend jaar. Als je nog steeds zo goed playbacken kan als vroeger moet dat toch kunnen? Wie zouden dan de ideale Maria’s zijn?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *