Regen: Thomas Merton versus Nijntje

Bijna juni, en buiten is de herfst nog niet voorbij. De lucht is grauw; het kan ieder moment gaan regenen. Mijn jongste, net een jaar, kijkt verveeld naar een dvd van Nijntje. Zelfs dat strak-geometrische knaagdier kijkt mistroostig uit het raam; ook in haar steriele universum zijn de luchten blijkbaar niet altijd strakblauw. Het regent, en Nijntje verveelt zich. Ik zit aan de keukentafel en lees een tekst die een vriend mij toestuurde. Een prachtig essay van de twintigste-eeuwse monnik en mysticus Thomas Merton. Over regen.

Hij schreef dat essay, Rain and the Rhinoceros, in de afzondering van zijn kluis, een kleine boshut nabij het trappistenklooster van Gethsemani in Kentucky, tijdens een stevige regenbui. De openingsalinea is al schitterend:

Let me say this before rain becomes a utility that they can plan and distribute for money. By “they” I mean the people who cannot understand that rain is a festival, who do not appreciate its gratuity, who think that what has no price has no value, that what cannot be sold is not real, so that the only way to make something actual is to place it on the market. The time will come when they will sell you even your rain. At the moment it is still free, and I am in it. I celebrate its gratuity and its meaninglessness.

Nijntje en de regenNijntje waardeert die gratuiteit en betekenisloosheid van de regenbui niet. Nijntje baalt gewoon van de regen. Ze kan dan niet buitenspelen. Nijntje lijkt op ons, mensen van de bewoonde wereld – stadslui, zo noemt Merton ons. Mensen met haast, die rücksichtslos voortdenderen als een neushoorn, zo zegt hij het met de Frans-Roemeense toneelschrijver Eugène Ionesco. Onze wereld is inderdaad zo abstract en steriel geworden als een Dick Bruna-prent.

I do not trust anything that has been fabricated to replace the climate of woods or prairies. I can have no confidence in places where the air is first fouled and then cleansed, where the water is first made deadly and then made safe with other poisons. There is nothing in the world of buildings that is not fabricated, and if a tree gets in among the apartment houses by mistake it is taught to grow chemically. It is given a precise reason for existing. They put a sign on it saying it is for health, beauty, perspective; that it is for peace, for prosperity; that it was planted by the mayor’s daughter. All of this is mystification. The city itself lives on its own myth.

Ik kijk op. Mijn dochter heeft intussen haar interesse in het tv-scherm verloren; zij scharrelt wat rond, stopt haar kleine handje in de potgrond van een plantenbak, waarin een keurig afgericht boompje kunstmatig groeit in geveinsde betekenisvolheid. Nijntje heeft wat gevonden tegen de verveling; ze danst op vrolijke, zogenaamd-Spaanse muziek om zich in zonniger streken te wanen. De regen is inmiddels in sneeuw veranderd. Nijntje danst en danst, negeert het vervelende weer buiten haar huis. Merton heeft gelijk. Nijntje is geen konijntje, Nijntje is een neushoorn, net als wij, en een icoon van onze tijd.

Die eeuwige herfst heeft lang genoeg geduurd. Ik verlang ook naar zonlicht, naar zomer. Of wat daar voor doorgaat. Maar tot het zover is, zal ik me niet meer door grauwe luchten laten ontstemmen. Laat het maar regenen.

1 gedachte over “Regen: Thomas Merton versus Nijntje

  1. Het is tot op heden nog nooit gelukt de autobiografie van Thomas Merton – Seven Story Mountain – uit te lezen. Deze beschouwing inspireert me me weer om alle Nijntjeboekjes en prullaria de deur uit te doen en me weer te gaan verdiepen in het werk van de Amerikaanse monnik. De reactie onder de tekst van het essay van Merton is prachtig: "This is one of the important essays. It should not be discussed. It should however be pondered. Read it and re-read it. With a little luck it may indeed write us."
    De grote Anglicaanse theoloog Rowan Williams heeft een boekje over Merton geschreven. De oosters-orthodoxe vresesactivist Jim Forest schreef een korte recensie op zijn blog: http://jimandnancyforest.com/2011/09/merton-williams/

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *