Schoolkrantinterview met de paus

Dit wil ik toch even gezegd hebben over het spraakmakende interview dat Antonio Spadaro van La Civiltà Cattolica met paus Franciscus hield: het leest als een schoolkrantinterview. Een brugklasser meldt zich met knikkende knieën bij het hoofd van de school. “Rector Prinssen biedt mij warme chocolademelk aan, en vraagt hoe het nu met mijn aardrijkskundebijlessen gaat. Op zijn bureau staat een foto van zijn vrouw en zijn kinderen en zijn hond. Ik pak mijn kladblok uit mijn tas en stel de eerste vraag die ik had opgeschreven: ‘Wat is uw lievelingseten?’ Rector Prinssen kijkt me streng en peinzend aan. Ik informeer of de vraag misschien té persoonlijk was, maar hij gebaart dat het wel goed is. ‘Sperziebonen met een slavinkje’, antwoordt het schoolhoofd dan beslist.”

Paus Franciscus in gesprek met Antonio Spadaro SJ
Paus Franciscus in gesprek met Antonio Spadaro SJ

Nou ja, dat werk. En dat dan bijna dertig pagina’s lang, want in een interview met de directeur durf je als brugpieper natuurlijk geen woord te schrappen. Het schoolkrantgesprek met de paus werd deze week simultaan in een hele trits jezuïetentijdschriften gepubliceerd (en werd desalniettemin hardnekkig ‘exclusief’ genoemd) en met de nodige tamtam gepresenteerd. En niet zonder effect; veel religieuze maar ook seculiere media berichtten er met een zekere opwinding over. Vooral in de trant van: “De paus zegt dat de Kerk niet zo geobsedeerd moet zijn met zaken als abortus en het homohuwelijk.” Het feit dat seculiere media slechts dit ene punt oppikken uit een dertig pagina’s tellend epistel over de meest uiteenlopende zaken, laat zien aan welke zijde de obsessie werkelijk ligt – maar die ironie wordt gemakkelijk over het hoofd gezien.

Een interessant terzijde in het interview met Spadaro:

“In ons onderhoud […] vertelde de paus hoe moeilijk het voor hem is interviews te geven. Hij vertrouwde me toe dat hij liever wat meer nadacht over de vragen die hem worden gesteld. Hij heeft het gevoel dat de juiste antwoorden pas achteraf opkomen, na een eerste antwoord te hebben gegeven. Hij zei me: ‘Ik herkende mezelf niet meer toen ik tijdens de terugreis van Rio de Janeiro antwoordde op de vragen die de journalisten op me afvuurden’.”

Dat riep bij mij deze gedachte op: wij roepen wel zo makkelijk dat de huidige paus zo’n goede communicator is, dat hij zich in elk geval minder in een hokje laat duwen dan zijn voorganger paus Benedictus – maar is dat werkelijk zo? Begrijp me goed: ik bedoel dit niet als kritiek op paus Franciscus, want ik vind zijn pontificaat in alle opzichten fenomenaal en betekenisvol. Toch kan hij niet verhinderen dat de media hem evengoed framen, om het in vaktermen te zeggen; als een goedige knuffelpaus, die lief is voor de armen en andersgelovigen, die standpunten huldigt waarmee je je nog op een D66-partijcongres zou kunnen vertonen… Dat hij zich ondubbelzinnig schaart achter de eerbiedwaardige kerkelijke leer, dat hij onvermoeibaar spreekt over impopulaire thema’s als het kwaad, de duivel, de zonde – in dit interview beschreef hij de Kerk als veldhospitaal voor zondaars; een prachtig en uitdagend beeld! – dat alles wordt kundig genegeerd in de algemene beeldvorming.

Anders gezegd: Benedictus sprak vele wijze woorden; en de media wisten er feilloos die paar zinnen uit te pikken waarmee ze hem het stigma ‘gevaarlijk’ konden meegeven. Franciscus spreekt vele wijze woorden en de media halen er slechts die zinnen uit waarmee ze hem als ‘ongevaarlijk’ kunnen stigmatiseren. Je mag je afvragen welk stigma je liever hebt.

Het interview met Spadaro is nodeloos lang en vaak tamelijk droog. Dat het desalniettemin het lezen waard is, komt omdat ons schoolhoofd in Rome gewoon een ontzettend boeiende en wijze man is. Ondanks de droogheid lees je toch het beste het hele interview, nog tot 1 november in het Nederlands te downloaden op de site van het tijdschrift Streven, of anders in het Engels via America Magazine. De tijd dat we konden vertrouwen op de deskundigheid van journalisten om de meest relevante krenten uit de woordenpap te halen – het bleek ook in een van mijn vorige blogposts al – is helaas voorbij.

13 gedachten over “Schoolkrantinterview met de paus

  1. het deed deugd nog eens een uitgesponnen interview te lezen, je hebt het maar over 'framen' : gelukkig werd hij in dit interview niet 'geframed', maar tja, dat noem je dan weer 'droog'… Ik vind haast elk woord relevant…maar het vraag tinderdaad wat inspanning, en dàt is heel relevant

  2. Een goed punt. Ik vond het op zich ook prettig om een uitgesponnen interview te lezen, vrij van 'framing'. En zoals ik schreef: er staat voldoende boeiends te lezen. Maar mijn punt richt zich ook niet primair op de vorm van het interview (die ik inderdaad wat droog en schoolkrant-achtig) vond, maar meer op hoe er met zulke uitgebreide, genuanceerde teksten wordt omgegaan in de verslaggeving. Daar is de vorm wel deels debet aan.

  3. enne…Spadaro is nu ook niet bepaald een schooljongetje hoor, dat heb je nu eenmaal met die jezuïeten..; Maar idd, je hebt ook een punt : hoe ongenuanceerd de pers er 'alweer' mee omspringt…

  4. Hoi Anton,

    Mooi geschreven mijn compliment.

    Maar wie zijn wij?

    Zijn we allemaal niet een beetje vaak gewend ieder persoon in een hokje te plaatsen?

    De Rooms Katholieke kerk is een thuis voor iedereen en geen “kleine kapel”
    Wie ben ik om daarover te oordelen?

    En dat zijn juist de woorden die Franciscus spreekt

    Sprak Jezus ooit eens de woorden… Jullie zijn geschapen naar het evenbeeld van God, Laat de kinderen tot mij komen, Wie zonder zonden is werpt de eerste steen.

    Groet

    Ruud van Leeuwen

  5. Hoi Anton,

    Mooi geschreven mijn compliment.

    Maar wie zijn wij?

    Zijn we allemaal niet een beetje vaak gewend ieder persoon in een hokje te plaatsen?

    De Rooms Katholieke kerk is een thuis voor iedereen en geen “kleine kapel”
    Wie ben ik om daarover te oordelen?

    En dat zijn juist de woorden die Franciscus spreekt

    Sprak Jezus ooit eens de woorden… Jullie zijn geschapen naar het evenbeeld van God, Laat de kinderen tot mij komen, Wie zonder zonden is werpt de eerste steen.

    Groet

    Ruud van Leeuwen

  6. Pingback:Broodje Paap | Is de paus een ketter?

  7. Hoi Anton,

    De term ‘schoolkrantinterview’ is erg raak. Het was een mooi interview, maar deze term beschrijft zeker het gevoel dat me bekroop aan het begin van ervan.

    Ik heb inmiddels ook een artikeltje op m’n weblog gefabriceerd over het interview, en nu ga ik me dus flink bezatten zodat ik morgen een kater heb wanneer de storm van kritiek ontstaat omdat ik tot de conclusie ben gekomen dat paus Franciscus geen ketter is. Geen enkele blogger wil op zo’n moment nuchter zijn.

    Ik heb jouw blog uiteraard geheel belangeloos geciteerd, en je kunt dus binnenkort een factuur verwachten.

    Hartelijke groet,
    Jaap

  8. Pingback:Een interview met de smaak van een encycliek | Groeten uit Fossanova

  9. Met verbijstering stel ik steeds vast dat journalisten erin slagen een ellenlange toespraak, interview, of pil samen te vatten in één, liefst behoorlijk pittig, zinnetje. Anton legt toch maar weer zijn vinger op de gevoelige plek. Fijn zo.

Laat een reactie achter op Ruud van Leeuwen Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *