Snipper #22: De zonden der zondelozen

Ik las dat er een site voor katholieke vertalingen is geopend — een zeer goede zaak als je het mij vraagt. Toen ik aan het Bronnenboek Christendom werkte, viel het me op dat tal van belangrijke bronteksten uit onze traditie nooit (of erbarmelijk of slechts gedeeltelijk) in het Nederlands zijn vertaald. Heel mooi dus dat dit verzamelpunt voor vertalers er is. Zelf ben ik niet professioneel genoeg om me bij dit gezelschap aan te sluiten, maar ik ga hier toch vrolijk verder met het vertalen van de katholieke brontekst waar ik me nu al ruim twintig fragmenten lang met goedmoedig amateurisme in vastbijt: De eeuwige mens van G.K. Chesterton.  Waar waren we? O ja, Chesterton verbaasde zich over de westerse neiging om te doen alsof de slachtoffers van onze vroegere expansiedrift allemaal voorbeeldige goedzakken zonder zonden waren…

In ieder geval is duidelijk dat de Zuid-Amerikaanse beschavingen van verf en goud zich systematisch schuldig maakten aan mensenoffers. De eskimo’s aan de andere kant hebben zich voor zover ik weet nooit schuldig gemaakt aan mensenoffers. Zij waren niet beschaafd genoeg. Zij waren te nauw ingesloten door de witte winter en de eindeloze duisternis. IJzige tekorten onderdrukten hun nobele woede en bevroren de bruisende stromen van de ziel. Het was in het volle daglicht van zonniger dagen dat de nobele woede werkelijk woedde. Het was in rijkere en meer ontwikkelde landen dat de bruisende stromen stroomden over de altaren, om gedronken te worden door groteske goden met idioot grijnzende maskers, die in doodsangst of doodsstrijd werden aangeroepen met lange kakofonische namen die klinken als een schaterlach uit de hel. Een warmer klimaat en een meer wetenschappelijke cultuur waren nodig om deze bloemen te kweken; de grote bladen en flamboyante bloesems die baden in het zonlicht, de gouden en karmozijnen en purperen kleuren van de tuin, die Swinburne met Hesperia[1] vergelijkt. Dat er een draak rondwaarde, daarover bestond tenminste geen twijfel.

De bijzondere controverse over Spanje en Mexico doet er in dit betoog verder niet zo toe, maar terloops wil ik toch opmerken dat die kwestie grote overeenkomsten vertoont met de controverse die achteraf over Rome en Carthago losbarste. In beide gevallen hebben de Engelsen altijd de vreemde gewoonte gehad om altijd partij te kiezen tegen de Europeanen, en de rivaliserende beschaving voor te stellen als ‘zondeloos’, om met Swinburne te spreken; terwijl hun zonden overduidelijk ten hemel schreiden, nee schreeuwden. Want Carthago was een verheven beschaving, inderdaad een meer beschaafde beschaving. En Carthago bouwde die beschaving ook op een religie van angst, met de rook van mensenoffers alom. Nu is het zeer terecht om onze eigen beschaving of religie te bekritiseren omdat zij naar hun eigen standaarden en idealen tekort schieten. Maar het is absurd om te doen alsof zij erger zijn dan de andere beschavingen en religies die er diametraal tegenovergestelde standaarden en idealen op na hielden. In een zeer reële zin is de christen slechter dan de heiden, de Spanjaard slechter dan de indiaan, en de Romein in potentie zelfs slechter dan de Carthager. Maar hij is ook slechts in één zin slechter; en niet in alle opzichten. De christen is slechter omdat het zijn opdracht is om beter te zijn.

[1] Mythisch land in de Griekse mythologie, waar de tuin van Hera staat. De Hesperiden (nimfen) en de draak Ladon bewaken daar de boom met gouden appels van onsterfelijkheid.

Uit: G.K. Chesterton, The Everlasting Man, deel 1, hoofdstuk 6. Vertaling & noten: moi. Waarom? Daarom!

3 gedachten over “Snipper #22: De zonden der zondelozen

  1. Zelf ben ik niet professioneel genoeg om me bij dit gezelschap aan te sluiten

    Oh, maar er staat toch niet dat je professioneel vertaler moet zijn? Als je taalgevoel in het Nederlands hebt om te schrijven zoals jij dat doet, en je kent één of meerdere vreemde talen, dan moet het toch te doen zijn? 🙂 Ik ben ook geen professioneel vertaler, maar het is alleen een chronisch gebrek van tijd dat me tegenhoudt om te reageren 😉

  2. Dankzij Uw ‘bezieling’ heeft U ondanks dat U geen professionele icoonschilder bent een prachtige icoon gemaakt, zoals wij hebben mogen lezen en zien in de “groei van een icoon”, waarin ook vermeld stond: “Bereid de weg van de Heer, maak zijn paden recht”.

    Als U geen tijd heeft dan is dat andere koek, maar als iemand het kan doen, dan bent U het wel was al lezende mijn eerste gedachte.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *