This Theme Supports a Custom FrontPage

Interview: Hans Achterhuis over Thomas More

Interview: Hans Achterhuis over Thomas More

Dit jaar is het 500 jaar geleden dat het meesterwerk Utopia verscheen, van staatsman, heilige en humanist Thomas More. Hoe moeten we dat klassieke boek begrijpen: als utopie van een socialist avant la lettre, of als geniale satire van een man die gegrepen was door een ander ideaal? Filosoof Hans Achterhuis zal een nieuw licht werpen op die vraag tijdens de Thomas More Lezing op 4 juni 2016 in het Academiegebouw in Utrecht. Een interview.

Lees verder OverInterview: Hans Achterhuis over Thomas More

Wijsgeer in het wild

Wijsgeer in het wild

“We hebben behoefte aan een ervaring die ons op onze plek zet. Dat kan hier in de Oostvaardersplassen zijn, het kan een nachtelijke sterrenhemel zijn, het kan tijdens een bergwandeling gebeuren. Het gaat vaak gepaard met een zekere huivering. We voelen ons er ongemakkelijk bij. We weten het niet goed te duiden, kunnen het niet goed benoemen. Maar we voelen: dit gaat mij te boven, hier heeft de mens geen vat op. Dat geeft anderzijds ook rust. Want er is niets verontrustender dan het idee dat alles door de mens gedetermineerd zou zijn. Daar kunnen we niet tegen. Dus de natuurervaring relativeert, geeft je een ander plekje in het geheel. Dat stemt mensen tot bescheidenheid.”

Lees verder OverWijsgeer in het wild

De voetenwasser en de orenwasser

De voetenwasser en de orenwasser

 “Christus’ vernedering was dodelijke ernst en geen vernedering zoals die van de paus als hij de voeten van het arme volk wast en iedereen wel weet dat het de paus is die dat doet. Zo verdient hij dubbel: in zijn pauselijke aanzien en ook nog eens vanwege de indruk van nederigheid.”
– Søren Kierkegaard

Het fijne aan 19e-eeuwse filosofen, is dat ze als geen ander weten hoe ze een gezellig feestje bederven moeten. Ik laat het dus volgaarne over aan de Deense denker Søren Kierkegaard (1813-1855) om minzaam te doen over een geijkt jaarlijks ‘mediamomentje’ van de paus: de voetwassing op Witte Donderdag, in navolging van Christus die bij het Laatste Avondmaal de voeten van zijn leerlingen waste.

Lees verder OverDe voetenwasser en de orenwasser

De nieuwe kleren van Keizer Academia

De nieuwe kleren van Keizer Academia

Een kostelijke grap: de Vlaamse filosoof Maarten Boudry stuurde een onzintekst in voor een congres van de Vrije Universiteit Amsterdam, en het werd nog geplaatst in het programmaboek ook. Daarmee zet hij de VU natuurlijk goed te kakken, maar Boudry wilde geloof ik breder de hele theologie als gecultiveerde wartaal ontmaskeren. Een uitermate nobel streven, natuurlijk. Wel zij aangetekend dat een filosoof die de theologie van vaagheid beticht sterk doet denken aan die spreekwoordelijke pot die de spreekwoordelijke ketel zijn spreekwoordelijke zwart-zien verwijt. Vraag een fenomenoloog of een poststructuralist voor de grap eens waar zijn vakgebied precies over gaat, en na een uur zul je snakken naar een fles wodka om een strip ibuprofen mee weg te spoelen. Dat ook Boudry niet geheel van het onheldere denken gespeend is, blijkt al wel uit het feit dat hij verkondigt dat het een theologisch congres betrof, terwijl het in feite een filosofisch congres was – aan de VU doen ze aan reformatorische wijsbegeerte, maar dat is nog altijd wijsbegeerte, en dus heel iets anders dan godgeleerdheid.

Lees verder OverDe nieuwe kleren van Keizer Academia

Lectuur tegen de verkiezingsmoeheid

Lectuur tegen de verkiezingsmoeheid

Eén van de meest hardnekkige misverstanden over kranten, is dat die het belangrijkste nieuws voorop zetten. Wie het tegendeel bewezen wil zien, moet voor de grap vandaag eens een willekeurige krant openslaan. Waar gaat het over op de voorpagina? Juist, over de aanstaande verkiezingen. Waar gaat het over op de eerste zeven pagina’s ná die voorpagina? Juist, nog meer over de verkiezingen. Pas als je verder bladert, soms helemaal tot de allerlaatste pagina’s, wordt je geduld beloond met wat boeiendere en belangrijkere zaken – zoals een mooi portretinterview met een persoon die niet op de kieslijst van om het even welke partij staat, of een bespreking van een fraaie roman, of een recept voor wilde eend in cranberry-truffelsaus.

Lees verder OverLectuur tegen de verkiezingsmoeheid

Lessen van Kopland

Lessen van Kopland

Zonder nu in een dodedichtersblog te willen veranderen, wil ik (na Komrij) toch óók even stilstaan bij Rutger Kopland. Aan deze onlangs overleden dichter koester ik namelijk een bijzondere herinnering. Ik mocht Kopland eens bij hem thuis interviewen, zeven jaar geleden alweer. Ik wil hier dat oude interview delen, maar bovenal de voorgeschiedenis ervan – hij heeft me enkele voor een journalist waardevolle lessen geleerd.

Lees verder OverLessen van Kopland

Kosmische harmonie

Kosmische harmonie

We schrijven een jaar of vijfhonderd voor het begin van onze jaartelling. In het oude Griekenland leggen enkele knappe koppen de basis voor de moderne wetenschap. Midden in de nacht turen zij naar de hemel om de standen en de banen van de sterren en planeten te bestuderen. Op het monotone gezoem van de mediterrane cicaden na heerst er doodse, nachtelijke stilte. Die sterren en planeten daar in onmetelijke verten laten zich al helemaal niet horen, slechts – met moeite – zien. Juist daarom is de woordkeuze van die eerste wetenschappers zo fascinerend. Ze beschrijven de banen van de sterren en planeten in termen van harmonie, symfonie, samenklank. Muzikale metaforen voor dingen die geen geluid maken, althans, geen geluid dat wij kunnen horen.

Lees verder OverKosmische harmonie

Online vriendschap

Online vriendschap

Zou het Vaticaan geabonneerd zijn op Filosofie Magazine? Vast niet, maar het is toch opmerkelijk hoezeer de boodschap van paus Benedictus XVI op Wereldcommunicatiedag aansluit bij de bevindingen van de Moraalenquête van FM, die jaar in teken stond van sociale media. We kunnen er eenzelfde soort voorzichtig optimisme uit destilleren: sociale media als Facebook en Twitter vormen een goede aanvulling op, maar zeker geen vervanging van contact ‘in real life‘.

Lees verder OverOnline vriendschap

Dromen over vrede

Dromen over vrede

ZinCast – Johnny Cash En weer een aflevering van ZinCast van mijn hand, ditmaal over een liedje op het allerlaatste album van Johnny Cash, American VI: Ain’t No Grave. Zie ook: Je komt als geroepen (podcast over The Lord of the Rings) Voorbij het graf (blogje over Ain’t No Grave van Johnny Cash)

Ons bijgeloof zal ons redden (1)

Ons bijgeloof zal ons redden (1)

Zullen de resultaten van Oranje er door beïnvloed worden, wanneer jij je baard laat staan, hetzelfde stinkende voetbalshirtje draagt, of neurotisch je huis gaat dweilen tijdens de wedstrijd? Waarschijnlijk niet. Dat weet iedereen. Ook de mensen die inderdaad hun baard laten staan, hetzelfde  shirt dragen of aan het dweilen slaan. Waarom doen zij dat dan toch?

Lees verder OverOns bijgeloof zal ons redden (1)

Onvrij en onkatholiek

Onvrij en onkatholiek

Ik kon het niet laten te grinniken om dit citaat uit Trouw, uit een interview met Theo Mensink, vicaris-generaal van de zogeheten ‘Vrij-Katholieke Kerk’:

„Wij hechten veel waarde aan het esoterische, onzichtbare aspect van het christendom”, zegt Mensink. „Tijdens de mis zijn wij ons er ook van bewust dat het onzichtbare een belangrijk aspect is van wat er tijdens het celebreren plaatsvindt op energieniveau.”

Hoe sterk die energieën zijn, blijkt uit een anekdote over Mensinks eigen zoon. „Hij woonde in de Utrechtse Herenstraat boven de kerk, recht boven het altaar. Als hij vrienden op bezoek kreeg, begonnen die altijd onmiddelllijk te gapen. Ze ontspanden daarboven. Dat huis is helemaal doortrokken van de kerktrillingen.”

Dat had ik nou ook bij het lezen van het artikel — de onbedwingbare behoefte om te gapen! Maar dat heeft niets met mystieke energiestromen te maken. Ik denk dat ik het ook in gewone-mensentaal kan uitleggen…

Lees verder OverOnvrij en onkatholiek

Een postmoderne God?

Een postmoderne God?

Grappig, deze krantenkop: “God verandert mee met de maatschappij.” Ik weet niet of het ook echt de conclusie is van het onderzoek van de Nijmeegse promovenda Nienke Moor is, of dat het slechts de creatieve samenvatting is van de dienstdoende kopjesbakker van Trouw. Persoonlijk lijkt het me een lastig te bewijzen stelling. Maar misschien dat Pim van Lommel in de loop der jaren zijn patiënten wel de opdracht heeft meegegeven om in hun tripjes naar het hiernamaals goed op te letten hoe God eruit zag, en heeft hij Moor exclusieve inzage gegeven in zijn bevindingen. “God zag er vandaag volgens die intellectueel een stuk abstracter uit dan vorige week toen die biggenboer uit Boekel een hartstilstand kreeg.” Maar even serieus: waarom is dit onderzoek nu precies nieuws?

Lees verder OverEen postmoderne God?

Snipper #19: Rede en verbeelding

Snipper #19: Rede en verbeelding

PrometheusChristendom en heidendom — wat ze gemeen hebben, is volgens G.K. Chesterton een diep-menselijk instinct voor verbeelding. Maar al in het vorige fragment begonnen zich de contouren van een verschil af te tekenen, dat hij hier verder expliciteert. Ik vind dit persoonlijk een van de mooiste fragmenten uit het vijfde hoofdstuk van De eeuwige mens, door de fraaie frasen en ronkende stellingen die ook in het huidige debat over de redelijkheid van religie gehoord mogen worden.

Lees verder OverSnipper #19: Rede en verbeelding

Moderne rituelen

Moderne rituelen

Calvin and HobbesWie de moderne wereld echt grondig wil begrijpen, hoeft volgens mij geen dikke traktaten van pompeuze filosofen te lezen — een stripalbum van Calvin and Hobbes is veel efficiënter én diepzinniger. Wat wil je, met hoofdpersonen die vernoemd zijn naar twee grote architecten van de moderniteit, iconen van respectievelijk een streng geestelijk determinisme en een streng materieel determinisme. Nou ja, ik zou eindeloos door kunnen zwammen over deze briljante strip van Bill Watterson, maar dan zit je alsnog een dik traktaat van een pompeuze filosoof te lezen. Laat ik me dus even beperken tot het stripje hierboven… (En vergeef mij de pompeuze woorden.)

Lees verder OverModerne rituelen