This Theme Supports a Custom FrontPage

Een derde maal tegen de interreligie

Een derde maal tegen de interreligie

Joan ElkerboutSommige dingen lijken zo mooi en onschuldig, dat je er haast onmogelijk tegen kunt zijn. Ben je dat toch, dan maak je je in de ogen van velen automatisch schuldig aan heel wat lelijke dingen. Alsof je een schattige pup de nek omdraait, of een kindertekening aan stukken scheurt. Ik heb dat met de ‘interreligie’ van Joan Elkerbout. Morgen vindt in Bilthoven de eerste viering plaats van deze ‘kerk voor alle godsdiensten’. Mooie rituelen, iedereen is er welkom, love, peace and harmony alom, iedereen wordt er in zijn of haar waarde gelaten. Hoe kún je daar tegen zijn? Nou, het spijt me, maar ik moet deze kliederige kindertekening toch echt aan stukken scheuren.

Lees verder OverEen derde maal tegen de interreligie

Tien bezwaren tegen de interreligie

Tien bezwaren tegen de interreligie

Nederland is weer een kerkgenootschap rijker. En wat voor één. Gediplomeerd ‘interfaith minister‘ Joan Elkerbout uit Sint-Oedenrode sticht een kerk voor alle godsdiensten. Witte heksen, christenen, boeddhisten, new agers, humanisten en moslims, iedereen is welkom. Dat klinkt heel mooi. Maar dat is het niet. Het is je reinste waanzin, deze ‘interreligie’. En ik zal je tien goede redenen geven waarom.

Lees verder OverTien bezwaren tegen de interreligie

Bijbelse buikspreekpoppen

Bijbelse buikspreekpoppen

naald

Natuurlijk is het een hetze. Natuurlijk brengt de krant het zonder enige context naar buiten, met als enige doel het beschadigen van de persoon in kwestie. Medium Gabriela Gaastra krijgt er fors van langs in dagblad Trouw vandaag. Zij zou Karst T., de woeste aanjager van het Apeldoorn-drama, “bejubelen”, aldus de krant. Natuurlijk is die woordkeuze onjuist. Zij bejubelde Karst T. niet door zijn daad op psychisch-energetisch niveau te prijzen. Iets meer gevoel voor context en nuance maakt duidelijk dat de uitspraken van Gaastra niet zo erg zijn als wordt verondersteld — maar juist vele malen erger.
Hier kun je lezen wat Gaastra nou precies gezegd heeft. Echt schokkend is het allemaal niet, als je het mij vraagt. De aanslag was “een kwalijke daad”, maar Karst T. heeft desalniettemin “vanuit het spirituele ook een bijdrage geleverd aan het ontwaken van het Christusbewustzijn van het Nederlandse volk en van het Koningshuis”. Als je de esoterische kul even wegdenkt is dat op zich een vrij oncontroversieel gezichtspunt; uit slechte dingen kunnen goede dingen voortkomen, dat weten we allemaal. Rampen, aanslagen en andere grootschalige drama’s brengen veel ellende met zich mee, maar ze inspireren mensen ook tot eensgezindheid, verbroedering, compassie, enzovoort.
Natuurlijk is het vervolgens krankjorum om te redeneren: “Het is maar goed dat die ramp heeft plaatsgevonden, want daardoor is verbroedering en compassie ontstaan.” Een geestelijk gezondere positie lijkt mij: “Het is maar goed dat de mensen met eensgezindheid en compassie hebben gereageerd op die vreselijke ramp, al had die beter nooit plaats kunnen vinden.”
De reactie van Gaastra zweemt naar die eerste variant, die ik krankjorum heb genoemd. Maar goed, dat zou ook nog niet zo erg zijn, als het louter een kwestie van ongelukkige woordkeuze was. Maar dat is nu net het punt, en dan kunnen wij toch niet meer om de esoterische kul heen: Gaastra beweert deze uitspraken niet zelf te doen, nee, zij beweert dat dit de woorden van Maria Magdalena, Jezus en Maria zijn.
De twee Maria’s en de Jezus van Gaastra hebben hun tijd in de hemel overigens goed besteed met wichelroedelopen en het lezen van boeken van Rudolf Steiner. Ze beheersen daarom vlekkeloos het esoterische jargon van de antroposofie, nemen moeiteloos en zonder verdere toelichting termen als ‘Christusbewustzijn’, ‘Hogere Zelf’ en ‘Leylijnen’ in de mond, en lijken in de verste verte niet op de gelijknamige personen zoals we die in de Bijbel leren kennen. Het zijn gnostische gedrochten geworden, de buikspreekpoppen van de kwakzalver Gabriela Gaastra zelf.
De werkelijke vraag is volgens mij niet of de zorgverzekeraars deze onzin moeten vergoeden, maar waarom wij ons met z’n allen zo bij de neus laten nemen door dergelijke types. Het probleem is dat wij het verschil niet meer kennen tussen doorleefde religiositeit en flinterdunne New Age-spiritualiteit, tussen de evenwichtigheid van de traditie en de labiliteit van dit soort geestelijke verdwazing, tussen religie en eigengereide gnostische waanvoorstellingen.
Veel mensen zullen zeggen: de één gelooft dit, de ander gelooft dat, allemaal best, als je er anderen maar niet mee lastig valt. Maar door er zo over te denken open je juist de deur voor dit soort onfrisse figuren. De ene geestelijke opvatting is in die visie namelijk net zo veel of weinig waard als de andere. We verliezen als we zo denken ons kritisch onderscheidingsvermogen. Als het gaat om ‘kleinere’ gedachten (dus gewoon de dingen die je dagelijks denkt en doet), weet iedereen dat er verschil bestaat tussen juiste en onjuiste gedachten, goede en slechte gedachten, gezonde en ongezonde gedachten, productieve en onproductieve gedachten, enzovoort. Waarom zouden dergelijke onderscheidingen bij ‘grotere’ gedachten — bij wereldbeschouwingen, mensvisies, levenshoudingen, enzovoort — plots niet meer bestaan?
Een absoluut wezenlijk onderscheid op dit niveau is de vraag naar de houding ten aanzien van de waarheid. Misschien is dit wel de eerste vraag die je je stellen moet bij het beoordelen van een levensbeschouwing: is die gnostisch of agnostisch van aard? Dat wil zeggen: wordt (kennis van) de waarheid behandeld als een exclusief bezit, als iets dat onbemiddeld en volledig toegankelijk is als je maar tot de juiste groep ingewijden behoort? Of is de waarheid iets dat ons wezenlijk ontsnapt, iets dat we weliswaar kunnen kennen en ook moeten proberen te kennen, maar dat wij in elk geval tijdens ons sterfelijke leven nooit geheel kunnen bezitten? In het eerste geval heb je van doen met een gnostische benadering, in het tweede geval met een agnostische.
De eerste is de leer van de demonische hoogmoed, de tweede van de menselijke deemoed. En die scheidslijn loopt dwars door de wereldbeschouwingen heen — zo heb je gnostisch atheïsme en agnostisch atheïsme, gnostisch christendom en agnostisch christendom. De scheidslijn loopt ook dwars door mensen heen.  Als we eerlijk zijn zullen we allemaal gnostische en agnostische trekjes in onszelf herkennen. Wij zijn gnostici waar wij menen dat wij precies begrijpen hoe de wereld in elkaar steekt, en agnostici waar wij het ook niet helemaal snappen.
En dan ben ik terug bij het Koninginnedagdrama in Apeldoorn… Snap jij er iets van? Ik niet. Ik heb er niet veel over gepraat, moet ik bekennen. Hier op mijn weblog heb ik er over gezwegen, maar ook met mijn directe naasten heb ik er maar amper over gesproken. Want ik blijf met de knagende gevoel zitten dat iedere poging het te verklaren op niets uitloopt. Woorden schieten tekort, zeggen we dan, maar we bedoelen: wij schieten tekort, wijzelf, wijzelf schieten voortdurend tekort. Die hele gedachte wuift de gnosticus stelselmatig weg. De gnosticus weet precies hoe de vork in de steel zit. De ene gnosticus kan jou feilloos uitleggen hoe het allemaal met de sociaal-economische situatie van Karst T. te maken heeft, de andere gnosticus kan de psyche van die man precies uittekenen, en weer een andere gnosticus weet je uit te leggen dat het een collectief inwijdingsritueel is om op een hoger niveau in onze geestelijke evolutie te komen. Precies daarom zijn de woorden van Gabriela Gaastra zo verschrikkelijk, zo onuitstaanbaar arrogant. Ieder fatsoenlijk mens is met stomheid geslagen, en zij kwettert door die ongemakkelijke stilte heen met haar bijbelse buikspreekpoppen. En met haar vele anderen, op vele andere manieren. Het is je reinste bedrog en zelfbedrog. Op z’n best kunnen wij de juiste woorden leren zwijgen.

Natuurlijk is het een hetze. Natuurlijk brengt de krant het zonder enige context naar buiten, met als enige doel het beschadigen van de persoon in kwestie. Medium Gabriela Gaastra krijgt er fors van langs in dagblad Trouw vandaag. Zij zou Karst T., de woeste aanjager van het Apeldoorn-drama, “bejubelen”, aldus de krant. Natuurlijk is die woordkeuze onjuist. Zij bejubelde Karst T. niet door zijn daad op psychisch-energetisch niveau te prijzen. Iets meer gevoel voor context en nuance maakt duidelijk dat de uitspraken van Gaastra niet zo erg zijn als wordt verondersteld — maar juist vele malen erger.

Lees verder OverBijbelse buikspreekpoppen

We stinken er altijd weer in

We stinken er altijd weer in

“Religie blijft ongrijpbaar, wetenschap past bescheidenheid.” Een mooie kop boven een mooi artikel over het afscheid van de godsdienstpsycholoog Jacques Janssen aan de Nijmeegse universiteit. Toen ik het stukje las, herinnerde ik mij dat ik Janssen enige jaren geleden ook geïnterviewd heb, over vergelijkbare thematiek, voor de nieuwsbrief van de Radboudstichting (niet te verwarren met de Radboud Universiteit). Dat interview vond ik het (her-)lezen waard, al zeg ik het zelf. Ook met het oog op huidige debatten over geloof, ongeloof, bijgeloof en wetenschap. Nou ja, beter goed gekoppiepeest dan slecht geparafraseerd, dus hier komt-ie:
Lees verder OverWe stinken er altijd weer in

De zin en onzin van spiritualiteit

De zin en onzin van spiritualiteit

Vandaag wordt mijn boek Het mysterie ‘uitgeleverd’, zoals dat zo mooi heet. Uitleveren, doe je dat niet met oorlogsmisdadigers en andere zware jongens? Jawel, maar in boekenvakjargon betekent het dat het boek de drukkerij verlaat en op weg gaat naar de boekhandels. Daar doet het wel even over, dus een paar dagen lang verkeert mijn boek in niemandsland, de ledigheid, het nietsige Niets – in Nederland heet dat het Centraal Boekhuis. En dan kun je het dus eindelijk in de winkels terugvinden, onder – ja, dat is dus even de vraag… Religie? Spiritualiteit? Esoterie?

Lees verder OverDe zin en onzin van spiritualiteit