This Theme Supports a Custom FrontPage

Soefi’s, salafisten en andere simplismen

Soefi’s, salafisten en andere simplismen

Twitteraars lijken in tenminste dit opzicht op IS-terroristen: ze zijn koppensnellers. Het is me vaker opgevallen: je deelt een artikel, en velen staan direct klaar om met een bot mes de kop eraf te snijden en die triomfantelijk in de lucht te houden. Het corpus van de tekst stort levenloos en ongelezen ter aarde. Dat lot ondervond ook mijn recent verschenen interview met de Vlaamse theoloog Jonas Slaats in het maandblad Volzin: op sociale media werd het gedeeld onder de kop ‘Islamofobie is racisme van nu’, en prompt begonnen verscheidene opgewonden kwetteraars zich druk te maken over die kop – onzin, kwetter kwetter, de islam is een geloof, geen ras, kwetterdekwet! Hadden ze het artikel maar gewoon gelezen, dan hadden ze gezien dat Slaats een interessante denker is die (ongeacht of je het met hem eens bent) boeiende observaties over de islam doet.

Lees verder OverSoefi’s, salafisten en andere simplismen

God woont niet op het kalifaat

God woont niet op het kalifaat

“De moordenaar is nog steeds op vrije voeten”, zegt de nieuwe omslag van Charlie Hebdo, een jaar na de aanslag op de redactie. De cartoon toont een boos kijkende God, met bebloede toog en een kalasjnikov op de rug. Zijn er al mensen geweest die zich er daadwerkelijk over opgewonden hebben, die zich gekrenkt hebben getoond in hun religieuze gevoelentjes? Ik niet in elk geval. Het is welbeschouwd een vrij matige grap, niet echt origineel, niet echt intelligent – maar we nemen er allemaal plechtig kennis van en doen alsof het heel wat is, want hé, Charlie Hebdo… Het mag wel wat minder eigenlijk, met dat aura van martelaarschap.
Lees verder OverGod woont niet op het kalifaat

De ziel van Brabant

De ziel van Brabant

Het afgelopen decennium heb ik geleefd als zelfgekozen banneling, weg uit de provincie waar ik geboren en getogen ben. Een reserve-Brabander noem ik mij wel eens, en de stad waar ik nu woon (Nijmegen) de pukkel op het achterwerk van Brabant. Ik hou van Noord-Brabant, en toch hoef ik er niet per se te wonen. Ik voel me eigenlijk vooral een Brabander als ik buiten Brabant ben. Daar pas merk ik dat er inderdaad zoiets bestaat als Brabantse gemoedelijkheid, Brabantse eigenzinnigheid, Brabantse humor, Brabants relativeringsvermogen. Omdat ik dat alles buiten Brabant mis. (Niet gemoedelijkheid, humor of relativeringsvermogen an sich, maar de typisch Brabantse variant ervan.) Hoe problematisch en ongrijpbaar ook, er is zoiets als een ‘Brabantse ziel’. Toen de redactie van het maandblad Volzin mij vroeg in een reportage naar die ziel op zoek te gaan, heb ik dan ook graag ja gezegd.

Lees verder OverDe ziel van Brabant

Een clowneske paus op het katholieke narrenschip

Een clowneske paus op het katholieke narrenschip

In de Volkskrant stelde fotoredacteur Frank Schallmaier zich kort geleden een intrigerende vraag, ruimschoots geïllustreerd met kleurrijk beeldmateriaal à charge: waarom laat paus Franciscus zich toch zo vaak op de foto zetten met clowns, en is hij zelfs niet te beroerd soms zélf een rode neus op te zetten? Voer voor vaticanisten, schreef Schallmaier – en hoewel ik mijzelf niet tot die beroepsgroep reken, wil ik toch een poging tot nadere verklaring wagen.

Lees verder OverEen clowneske paus op het katholieke narrenschip

We hebben juist méér religie nodig

We hebben juist méér religie nodig

Charlie Hebdo
Cartoon van Joann Sfar (die, anders dan eerder bericht, NIET bij het Charlie Hebdo-team hoort).

De Franse cartoonist Joann Sfar publiceerde op Instagram een tekening met daarop de tekst: “Friends from the whole world, thank you for #PrayForParis, but we don’t need more religion! Our faith goes to music! Kisses! Life! Champagne and joy! #ParisIsAboutLife”

Deze paar regeltjes tekst bevatten genoeg onzin om een boek mee te vullen – met name de valse tegenstelling tussen religie en levensvreugde vond ik ergerniswekkend, stupide. Maar laat ik me even beperken tot dat ene zinnetje: “we don’t need more religion”. Dat sentiment is de laatste dagen veel te beluisteren, en te midden van zo veel religieus gemotiveerd geweld is dat goed te begrijpen.

Lees verder OverWe hebben juist méér religie nodig

Neofundamentalisten en andere simplificaties

Neofundamentalisten en andere simplificaties

“Mensen denken vaak dat ik hier bij het Sociaal en Cultureel Planbureau de luxe heb dat ik hele dagen kan nadenken over religie. Was het maar waar! Het is maar een klein onderdeeltje van mijn werk. Wij doen onderzoek in opdracht van het kabinet. Dat wil graag weten hoeveel ziekenhuisbedden we in 2030 nodig hebben, en hoe we de schooluitval onder Marokkaanse jongeren kunnen stoppen. Niet of de PKN toekomst heeft en hoeveel mensen een Parabeurs bezoeken. Daar houdt de politiek zich toch niet mee bezig? Dat ik me toch soms met dergelijke vragen bezig kan houden, komt omdat het mij in hoge mate interesseert. Als ik hier weg zou gaan, is het einde verhaal.”

Wij mogen, vind ik, wel wat zuiniger zijn op Joep de Hart. Zoals blijkt uit bovenstaande woorden – die ik zelf optekende uit zijn mond, toen ik hem in 2011 interviewde voor het tijdschrift Volzin – is het niet zo vanzelfsprekend dat hij zulke mooie dikke rapporten schrijft over religie voor het Sociaal en Cultureel Planbureau. Destijds interviewde ik hem over zijn boeiende onderzoek naar nieuwe spiritualiteit (Zwevende gelovigen), zopas verscheen zijn misschien nog wel veel boeiendere studie Geloven binnen en buiten. Het is een fraai boekwerk, hier integraal te downloaden, dat je het beste leest met een wijntje, pijp en ontstoken haardvuur binnen handbereik. Het bevat namelijk veel genuanceerd verwoorde en goed onderbouwde inzichten in de wijze waarop godsdienst en spiritualiteit in onze huidige samenleving transformeren. Dergelijke kost laat je nu eenmaal het beste langzaam bezinken. Vandaar dat het zo jammer is dat onze media de boodschap onmiddellijk hapklaar en luchtdicht verpakt hadden in het folietje van een simplistische conclusie: jongere gelovigen zijn steeds vaker ‘neofundamentalisten’.

Lees verder OverNeofundamentalisten en andere simplificaties

Symboolpolitiek

Symboolpolitiek

'Satanische' koffie van StarbucksTwee leraren, twee incidenten. Het eerste. Een katholieke lerares in Louisiana vindt bij Starbucks satanische symbolen op haar koffie. Een onbekende medewerker van de koffiebar tekende met karamel een pentagram en ‘666’ op het schuimlaagje. Een koffie-wel-heel-erg-verkeerd. De lerares reageert bedremmeld, merkt in haar klacht zelfs nog enigszins bleu op dat ze het ‘geloof’ van de medewerker in kwestie respecteert. Maar, zo voegt ze er aan toe: wanneer ik als lerares op een openbare school kinderen van atheïsten met een christelijk kunstproject confronteer, dan word ik onmiddellijk aangeklaagd. Ze heeft natuurlijk groot gelijk; ook in onze eigen streken moeten mensen tot aan het Europees Hof hun ontslag aanvechten vanwege het dragen van een niet-opzichtig kettinkje met kruisje.

Afijn, de dader gaat vrijuit, Starbucks zegt sorry, case closed.

Lees verder OverSymboolpolitiek

Boekensluiters (1)

Boekensluiters (1)

Anton van Duinkerken“Godsdienstigheid kan ons verslaven aan de wereld zonder dat wij het weten of vermoeden. Dit is de ware godsdienstigheid niet. Zij wacht niet op de wereld, zij berekent niet en zij vraagt niet, maar zij geeft onuitputtelijk. Wie rekent, verkeert in twijfel, of hij genoeg heeft. Wie redeneert, verkeert in twijfel, of hij gelijk heeft. Wie aarzelt, verkeert in twijfel, of hij toestemming heeft. Wie bemint kent geen twijfel. Hij rekent niet, hij redeneert niet, hij aarzelt niet. Hij is vrij en hij handelt vrijmoedig.”

– Anton van Duinkerken (Verzamelde geschriften I, p. 708)

Lees verder OverBoekensluiters (1)

Een neutrale overheid?

Een neutrale overheid?

Bezuinigingsplannen zijn nooit populair, dus dat veel publieke omroepen zouden mopperen over de plannen van staatssecretaris Dekker van Mediazaken viel te verwachten. Toch staat er hier meer op het spel dan de belangen van de omroepen. Een overheid die radio- en televisieomroepen gaat financieren op basis van “kwaliteit en creativiteit” en tegelijkertijd een streep zet door alle zendtijd voor religieuze minderheden: dat zou aanleiding moeten zijn voor veel bredere ongerustheid en verontwaardiging. De achterliggende ideologie kan niet anders dan totalitair genoemd worden.

Lees verder OverEen neutrale overheid?

Passiesmartlappen

Passiesmartlappen

Zelf behoor ik tot dat selecte gezelschap van ongeveer 15 miljoen Nederlanders dat The Passion niet gezien heeft. Even was ik in de verleiding te kijken, omdat Danny de Munk de hoofdrol vertolkte, en voor Danny de Munk heb ik permanent een zwak sinds ik als kleuter Ik voel me zo verdomd alleen playbackte tijdens het straatfeest, compleet met kniebroek, bretels en pet van mijn vader. Het straatfeest, dat was in mijn kinderlijke beleving een openluchtevenement van het kaliber van The Passion, en ik playbackte er de sterren van de hemel, weliswaar niet bovenop de Erasmusbrug, maar wel bovenop een heuse tractoraanhanger die als podium dienst deed. En het massaal toegestroomde publiek (niet alleen uit de Faurestraat, maar ook uit de Van Overstratenlaan en zelfs het Bolwerk-Zuid) ging uit z’n dak.

Lees verder OverPassiesmartlappen

Een ander register

Een ander register

Met een genoeglijke glimlach heb ik de zin beluisterd en herbeluisterd die Paul Witteman direct aan het begin van deze eerste aflevering van Eeuwigh gaat voor Oogenblick tegen Antoine Bodar uitsprak:

“(Muziek) is een kunstvorm net als alle andere, die toevallig – of nou, niet geheel en al toevallig – die dieper gaat dan welke kunstvorm ook, omdat die op een of andere manier – en die een of andere manier heeft denk ik te maken met chemische processen in het brein – directer naar het hart gaat – ook al weer een metafoor natuurlijk, niet letterlijk naar het hart – maar directer het gevoel aanboort dan de andere kunsten.”

Lees verder OverEen ander register