Verloren in vertaling

Eerder dit jaar, op 4 mei – dodenherdenking – om precies te zijn, schreef ik een stukje over een boek van pater Paul Hamans over Edith Stein. Vandaag – op Allerzielen, een dag waarop wij eveneens onze overledenen herdenken – kwam er een kritische reactie op van James Baaden. Die reactie is overigens te vinden op de oude URL van mijn weblog, en dus niet onderaan het stukje waarnaar ik hierboven linkte. Maar het lijkt mij de moeite waard de reactie hier integraal te citeren:

James Baaden Zegt:
2 november, 2010 at 1:30 am
You ask: “Vreemd eigenlijk – waarom is dit boek niet in het Nederlands verschenen?” Very “vreemd” indeed… In fact, Fr Paul Hamans’ work WAS first published in Dutch in the Netherlands. There is absolutely no need for “een Nederlandse vertaling” of his book – he wrote it in Dutch, after all! The English-language book you mention is itself “een Engelse vertaling” of part of his much larger work “Getuigen voor Christus: Rooms-katholieke bloedgetuigen uit Nederland in de twintigste eeuw”, published in ‘s-Hertogenbosch, 2008. And “Getuigen voor Christus” has been perfectly available in the Netherlands for two years now – nothing has been suppressed or deliberately ignored. I am a bit disturbed that you and the people sending in their “reacties” here prefer to believe that there is some sort of plot by nameless conspirators (sadly, this usually means … Jews) to hide this material from the Dutch people in order to give undue emphasis to “joodse Holocaust-slacthtoffers” and thereby ignore “katholieke martelaren”.

Mijn hartelijke dank aan dhr. Baaden voor de correctie: het boek van pater Hamans is dus wél in het Nederlands verkrijgbaar. Fijn.

Maar ik wil toch met klem de suggestie tegenspreken, dat ik hier een joodse samenzwering achter vermoedde. Ik vrees dat hier toch het een en ander verloren is geraakt in de vertaling… Überhaupt vind ik het geloof in samenzweringen een geestelijk zeer ongezonde hobby (ook daar heb ik eerder over geschreven). En het idee van een joodse samenzwering kwam niet eens in me op. Waarom zouden joden in hemelsnaam willen verdoezelen dat er ook katholieke Holocaustslachtoffers zijn?

Nee, ik heb hier slechts een meer algemeen heersend anti-katholiek ressentiment willen aankaarten; een ressentiment dat alive and kicking is – zelfs, of misschien juist, onder katholieken! – en dat van ons eist dat wij alles wantrouwen wat van Rome komt, dat wij alle kerkelijke gezagsdragers met het diepste en meest cynische wantrouwen bejegenen, dat wij consequent zwartmaken wat naar orthodoxie ruikt, en last but not least dat wij een strikte scheidslijn trekken tussen “het instituut Kerk” en “de gewone gelovigen”. Het is precies dat ressentiment dat maakt dat wij niet willen horen over katholieke slachtoffers van het nazi-regime, noch over goede daden van katholieke geestelijken of leken – we willen enkel horen hoe fout de kerk wel niet was in de oorlog (de film Amen, met precies die strekking, wordt vanavond weer vertoond op tv).

Ook dat zie ik overigens niet als “some sort of plot by nameless conspirators”. Een samenzwering vraagt om raffinement, bewuste coördinatie en absolute geheimhouding. Dit alles echter gebeurt met de botte bijl, zonder enige externe aansturing, en in alle openbaarheid. Noem het voor mijn part een ‘publieke samenzwering’. Uiteindelijk is dat vele malen effectiever dan welke samenzwering of doelbewuste campagne ook.

Zie ook:

2 gedachten over “Verloren in vertaling

  1. Pingback:Tweets die vermelden Verloren in vertaling | Anton de Wit -- Topsy.com

  2. Many thanks for responding to the point I raised. What I was struck by was that you wrote that you found the absence of Fr Hamans’ book in Dutch … well, “vreemd eigenlijk”, and you asked “Waarom is dit book niet in het Nederlands verschenen?” So that suggested to me that you found the absence of the book in Dutch rather suspicious. But it is true – as you made clear, this sense of suspicion was much more clearly expressed by the late Prof McInerny in his foreword to Fr Hamans’ book – you asked: “Willen wij, zoals de recent overleden katholieke schrijver Ralph McInerny in zijn voorwoord bij Hamans’ boek ook suggereert, Edith Stein en haar bijna naamloze kompanen liever als joodse Holocaust-slachtoffers zien dan als katholieke martelaren?” That got me a bit worried, yes, because I was familiar with Prof. McInerny’s views on the subject of Pius XII. Prof. McInerny was an eminent philosopher, a global authority on St Thomas Aquinas and Jacques Maritain, and the author of many entertaining “who-done-it” mysteries, but he also wrote a whole book arguing that a malign coalition of “Zionists” and various circles promoting a “culture of death” had waged a campaign of “defamation” against the good name of Pope Pius XII. And now, I sense, the Ignatius Press has chosen to situate Fr Hamans’ book very specifically in that same “Hochhuth-Pius XII” polemic.

    By the way, there are other books which give detailed biographies of many of the baptised Catholic Jews who were deported with Sister Benedicta (Edith Stein) in 1942: “Als een brandende toorts” (Echt, 1967) and “Passion im August” (in German, by Pregardier and Mohr, 1995). Also, since many were refugees from Germany, the German martyrologies published by Father Moll of Cologne likewise have a lot of information on these individuals. And an article about them was included in the official church documentation when Edith Stein was canonised in 1998. Perhaps the truly “naamloze kompanen” are in fact the “Joodse Holocaust-slachtoffers”, the well over 900 Jewish men, women and children who were deported to Auschwitz on that train in August 1942 along with the group of baptised Jews which included Sister Benedicta…? They weren’t Catholics, of course, so they aren’t “martelaren”: and not one is named in Fr Hamans’ book.

    Well, enough about that. What I am actually curious about is: devotion to Titus Brandsma. After the war, in the Netherlands the focus was on Titus Brandsma as the Catholic saint and martyr of the war years, and of course he was beatified in 1985, two years before Edith Stein. Since then, though – nothing. He has not been canonised. And when I had a look at the very impressive Dutch “heiligen.net” website I found half a page on Titus Brandsma and 32 pages on Edith Stein…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *