Voor en na

Heb je deze ontzagwekkende satellietbeelden van Japan voor en na de aardbeving en tsunami gezien? Dat de verwoestingen gruwelijk zijn, wisten we al wel van de journaals en krantenberichten. Maar op één of andere manier vond ik deze beelden extra confronterend, vooral vanwege de wijze van presenteren. Fascinerend. Zo’n simpele truc, voor een programmeur vast een fluitje van een cent: je gaat met je muis over de afbeelding, en je trekt daarmee als een donker gordijn de verwoestingen over het land.

Het zijn ‘gewoon’ beelden van voor en na, zoals we wel vaker beelden van voor en na zien – voor en na een afslankkuur, voor en na een verbouwing van de keuken, en ja, helaas, ook voor en na een natuurramp. Maar het verschil is dat je hier het proces tussen het voor en het na eigenhandig voltrekt, met een korte zwieper van de pols. Zo voelt het dus om de straffende wraakgod te zijn die in de verbeelding van sommigen aldus zijn vonnis voltrekt. Donder en bliksem; weer een woonwijk van de kaart geveegd. (En het engste is, dat ik mijn vernietiging net zo eenvoudig weer ongedaan maak; beweeg ik mijn muis weer naar rechts, dan herschep ik het land weer in zijn paradijselijke toestand van voor mijn kleine zondvloed.) Deze virtuele almacht voelt pervers, sadistisch. Of op z’n minst onbetamelijk. Een moord op een bekende persoon illustreer je op een nieuwssite toch ook niet met een flashanimatie waarbij je zelf de trekker moet overhalen? Waarom moet mijn hand dan wel de schokgolven van de aardschok simuleren, en de verwoestende vloedgolven die daarop volgden?

En toch: bij dat hypothetische flashspelletje zou ik persoonlijk geen enkele aandrang voelen de trekker over te halen, maar ik moet bekennen dat ik lang ben blijven hangen op de genoemde site. Het wakkert een subtielere sensatiezucht aan, een rustiger ramptoerisme. Ja, ’t heeft bijna iets meditatiefs, dat van en terug op de kaart vegen van stukjes beschaving. Van – letterlijk en figuurlijk – grote hoogten bezien, oogt ieder leed relatief, futiel, banaal.

In de kranten werden Leibniz en Voltaire al weer bij de verschrikkingen in Japan gesleept, zag ik. De eeuwige theodicee: hoe kan een goede God…? Maar ik zie God niet als het probleem, maar het godsbeeld dat de straffende wraakgod zo hardnekkig met de God van het christendom identificeert (een van de vele eigenaardigheden waarin bepaalde atheïsten en bepaalde zwartbekouste denominaties elkaar prima kunnen vinden). Het verneukeratieve is natuurlijk ook dat wij gewend zijn God te bezingen in excelsis , “in den hoge”. Het is dan verleidelijk om dat in termen van altitude te vertalen: God op de hoogste berg, of op de hoogste wolk. Vanaf zo’n hoogte kijkt Hij dan uiteraard niet op een Japanse provincie meer of minder.

Wat wij eigenlijk bedoelen met in excelsis, is zoiets als: in de hoogste mate, van de bovenste plank, alles overstijgend, steeds groter en wijzer en dieper dan wij denken kunnen. Dát is de God aan wie het christendom zoekt te gehoorzamen. Dat is een God, die zo groot is dat Hij zelfs het kleinste leed ziet en betreurt. En het is uiteindelijk toch echt de mens, en niet die liefhebbende God, die vanuit de schijnalmacht van het Google Earth-perspectief het al-te-werkelijke menselijke leed met een muisbeweging banaliseert.

6 gedachten over “Voor en na

  1. Ja, mooi stuk weer.

    Toch is de vraag ‘hoe kan een goede God?’ ook vanuit katholiek perspectief goed te begrijpen. De geloofsbelijdenis begint immers met de zin:

    Ik geloof in God de Almachtige Vader,
    Schepper van hemel en aarde

  2. Eh, als ik zeg “Het is ook niet goed te begrijpen”, bedoel ik natuurlijk het natuurgeweld… (Nu ik het teruglas zag ik opeens dat het een beetje in tegenspraak kan lijken ik met wat ik de zinnen ervoor zei.)

  3. Mooie filosofische beschouwing van fr Barron. Toch kan ik me voorstellen dat de Jappanners er op dit moment geen troost uit kunnen putten. Ik kan me ook voorstellen dat ze er nooit iets zinvols in kunnen zien.

    Het blijft moeilijk.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *