Voorbij de schema’s

november 7, 2011 in Bedenkingen, Etalage

Ben ik de enige die die compensatieregeling voor misbruikslachtoffers, waar de bisschoppen en religieuze ordes vandaag mee hebben ingestemd, enigszins pervers vindt? Ik wist niet dat leed zo makkelijk te kwantificeren was – in keurige keuzemenu’s met nauw omschreven categorieën; vul uw formulier in en u weet meteen hoeveel u terugkrijgt. Leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker. En de slachtoffergroepen intussen maar mopperen dat de regeling wat laat komt en dat ze tegemoetkoming van de rechtsbijstandkosten in Box 5 wat mager vinden. We leven in een vreemde wereld, waar dit soort boekhouderij voor ‘verantwoordelijkheid nemen’ wordt versleten.

Vele malen waardiger vond ik de Kruispunt-reportage ‘Gebroken vaders’ die gisteren werd uitgezonden:

(Werkt het filmpje in jouw browser niet, klik dan hier.)

Dit zijn verhalen die je geen recht doet in simplistische schema’s. Wie is hier verantwoordelijk voor welk leed? Moeten we de vaders die het leven van hun dochters tekenden met alle schuld beladen? Of de paters die de vaders door hun afschuwelijk misbruik maakten tot wie ze zijn? Maar wie maakte die paters weer tot wie ze waren? Op deze wijze denken over verantwoordelijkheid is een oeverloze onderneming – tot je beseft dat die achterhaald verklaarde notie van ‘erfzonde’ van die beklaagde Kerk zo gek nog niet is… We geven onze fouten – inderdaad: onze gebrokenheid – door aan onze kinderen, aan de jonge mensen die aan onze zorg waren toevertrouwd. En hoe komen we daar uit? Ik weet het niet, maar ik weet wel dat we er niet uitkomen door de verantwoordelijkheid steeds maar weer buiten onszelf te plaatsen, af te schuiven op abstracte grootheden als ‘de Kerk’, de ‘machthebbers’, de ‘clerus’… Dat is ook wat ik probeerde uit te drukken toen ik mijn recente boek Van klokken en klepels schreef:

Wij wijzen graag. We wijzen om te begrijpen. Onze wijsvinger vermomt zich als antwoord op vragen waarop wij het antwoord niet weten, of liever: niet wíllen weten. Wij gebruiken onze wijsvinger als ons een waaromvraag gesteld wordt. Wij gebruiken onze wijsvinger als ons een gewetensvraag gesteld wordt.

De kracht van de RKK-reportage ‘Gebroken vaders’ vind ik, dat de schrijnende verhalen worden getoond, zonder meteen een beschuldigende vinger te heffen. Dit is een eerlijk programma, nota bene uitgezonden in de zendtijd van de Nederlandse bisschoppen. Het nieuws van deze week was níet dat de Nederlandse bisschoppen hun handtekening zetten onder een vrekkige compensatieregeling met het empathisch vermogen van een T-biljet. Het nieuws van deze week was dat de bisschoppen hun handtekening zetten onder een tv-uitzending waarin de diepe wonden van het seksueel misbruik in hun naaktheid worden getoond.


Ook het lezen waard: