Wat gestamel over de nieuwe paus

Tja, die katholieken hè, met hun paus… Snap jij er iets van? Geeft niet, ik snap het zelf ook niet helemaal.

Paus FranciscusIk ben er eerlijk gezegd nog een beetje beduusd van. Ik ben allerminst sentimenteel aangelegd, ik vind mezelf tamelijk nuchter… maar ik voelde een siddering toen ik de witte rook overvloedig uit de schoorsteen zag komen. Een nieuwe siddering toen het habemus papam klonk. Een siddering bij elk detail dat hortend en stotend tot mijn bewustzijn doordrong. Een jezuïet. Een Zuid-Amerikaan. Franciscus. Ik had een brok in mijn keel toen hij eindelijk zelf op het balkon verscheen. Dat ruwe ijzeren borstkruis over het stralend witte gewaad. De armen strak langs het lichaam. Die blik vanachter halfduistere brillenglazen. Mijn paus. Nu al.

We leven in een raar land. Op Nu.nl maakte een bezoeker zich boos om het feit dat die nieuwsdienst de pausverkiezing als breaking news naar abonnees van de mobiele app had verzonden. Het moest niet gekker worden, vond deze bezoeker. Dat het aftreden van de burgemeester van Haren als breaking was aangemerkt vond hij tot dáár aan toe, maar de verkiezing van een paus…? Tss!

Raar land. Ik spreek dezelfde taal als die persoon, maar wij zullen elkaar nooit verstaan. We leven in hetzelfde land, maar in een volstrekt andere wereld.

Met conclaven heb ik niet bijzonder veel ervaring, zo moet je weten. Ik ben geboren net enkele maanden nadat paus Johannes Paulus II werd gekozen. Hij was voor mij “de paus”, een nadere naam was niet eens nodig. Hij was er voor de grondlegging van het universum en zou er ongetwijfeld zijn tot na het einde der tijden. Dat bleek in 2005 te zijn. Ik was dus 26 toen ik mijn eerste conclaaf meemaakte. Dat maakte eerlijk gezegd weinig indruk, ik weet er weinig meer van. Terwijl ik ook zeer veel affectie voel voor paus Benedictus XVI. Intellectueel gezien heeft hij me sterker gevormd dan zijn voorganger. En nu zijn opvolger bekend is, maak ik me boos om al die commentatoren die de onmiskenbare grootheid van deze nieuwe paus misbruiken om de oude paus te kleineren. Vreselijk, dat natrappen naar de emeritus paus. Zijn aftreden – toch werkelijk een groots en historisch gebaar – werd door onze kleingeestige pers ook al met tenenkrommend dedain verslagen, werkelijk beneden alle peil. Benedictus was een grote en wijze paus, die in dit rare land nooit de credits heeft gekregen die hij verdient.

Zou de andere ervaring van het conclaaf ook met de opkomst van sociale media te maken hebben? Ongetwijfeld. Bedenk je wel: het conclaaf van 2005 lijkt niet zo lang geleden, maar het mediabeeld was toen nog heel anders. Twitter bestond nog niet. Facebook en YouTube bestonden ook nog niet, althans niet in de vorm en omvang die ze nu hebben. Ditmaal neuriede ik, terwijl ik aan het werk was, mee met de missa pro eligendo pontifice, ik keek naar een live stream van de schoorsteen op de Sixtijnse kapel, via Twitter en Facebook las ik nieuwtjes en weetjes en meninkjes. Oppervlakkig? Ja, sommige van die dingen op zichzelf wel, maar alles bij elkaar heeft het mijn beleving van dit conclaaf juist enorm verdiept.

2005 vs 2013

Net nu ik dit alles neerschrijf, zie ik deze foto langskomen op mijn tijdlijn op Facebook. Ik bedoel maar.

Mijn oudste werd geboren enkele maanden nadat paus Benedictus XVI werd gekozen. Hij was voor hem “de paus”. Ik vond het heel bijzonder om samen met mijn zoon en de rest van mijn gezin naar dit conclaaf te kijken. Daar heb ik inmiddels ook een column over geschreven, getiteld Pyjamapausen, dat zaterdag in de speciale pauseditie van het Katholiek Nieuwsblad zal verschijnen. Gisterenavond heb ik tot heel laat doorgewerkt, in een roes, ik heb inmiddels twee artikelen geschreven over de paus, en nog een derde artikel (van iemand anders) geredigeerd. Je zou zeggen: dat helpt wel om je gedachten en gevoelens op een rijtje te zetten. Maar nee. Ik ben nog steeds beduusd.

De krant lezen, vanochtend, werkte wel enigszins ontnuchterend. De Volkskrant braakte weer al haar gebruikelijke galzuren. Liet uiteraard vooral ‘kritische katholieken’ (lees: pseudo-atheïsten met pathologische vormen van reformatorische rancune) aan het woord. Dezelfde saaie riedeltjes. Celibaat, machtsbolwerk, vrouwen, homo’s, jadie-jadie-ja. Trouw en de NOS hadden alweer suggestieve koppen over het “duistere verleden” van de nieuwe paus, zo zag ik toen ik mijn computer aanzette. Raar land. Ik heb vandaag mijn verwaarloosde beginnerscursus Italiaans maar weer eens uit de kast gehaald. Lei è qui a Roma in vacanza, signor Bianco? No, ho intenzione di vivere qui.

Zie ook deze ware opmerking op Facebook, van de katholieke blogger Brandon Vogt:

Brandon Vogt

Vind ik leuk, zoals je ziet. Ik blijf ook bij mijn eerdere stelling dat de Kerk geen ‘koers’ heeft in de enge politieke of bedrijfseconomische zin en dat er dus ook onder een nieuwe paus geen sprake kan zijn van een ‘koerswijziging’. Uit veel van de reacties die ik daarop kreeg bleek hoe slecht wij elkaar vaak verstaan, zelfs al spreken we dezelfde taal. Ik geloof wél – maar dat staat er los van – dat paus Franciscus nieuw elan brengt. Iets nieuws. Iets betekenisvols. Ik begrijp nog niet helemaal wat. Maar als je dat niet hebt waargenomen op het Sint-Pietersplein, op sociale media, in gesprekken tussen mensen, dan ben je ziende blind en horend doof.

Paus Franciscus. Aan de betekenisvolheid van die naam is al vaak herinnerd. Ik lees nog weinig over wát het dan precies betekent. Wat algemeenheden over eenvoud en zorg voor de armen. Maar Franciscus van Assisi is niet de allemansvriend of knuffelheilige die vaak van hem gemaakt wordt. Geen proto-GroenLinkser of D66-patroon. Bovendien klinken in de naam nog anderen mee, andere Franciscussen, met ook een voor tere moderne zieltjes kwetsende boodschap. Nou ja, daarover gaat het tweede artikel dat ik geschreven heb. Nomen est omen.

De katholieken en hun paus. Ik begrijp goed dat buitenstaanders menen dat het een soort idolatrie is. In de krant vanochtend ook geluiden van die strekking: al die joelende mensen op het Sint-Pietersplein, het leek wel een concert van Rihanna. Maar ik moet die zienswijze toch tegenspreken. Laatst las ik op Facebook een prachtig citaat van C.S. Lewis, dat weliswaar over koningschap gaat maar dat volgens mij evenzeer op het pausschap van toepassing is:

“Where men are forbidden to honour a king they honour millionaires, athletes or film-stars instead: even famous prostitutes or gangsters. For spiritual nature, like bodily nature, will be served; deny it food and it will gobble poison.”

Dat is werkelijk de sleutel om dit alles te begrijpen. Dat hele plein dat muisstil is als de paus deemoedig vraagt voor hem te bidden. Al die mensen – op dat plein, maar via de media over de hele wereld, ja zelfs mijn kinderen in mijn huiskamer – die meebidden met het Onze Vader en het Weesgegroet. Nee, ik snap het nog steeds niet helemaal. Maar er is hier iets wezenlijks aan de hand.

19 gedachten over “Wat gestamel over de nieuwe paus

  1. Goed dat er in Nederland toch wel een aantal mensen zijn die dezelfde taal spreken. Die taal wordt dan wereldwijd wel weer beter verstaan dan de kleingeestige Nederlander die meent dat alles de maat dient te worden genomen langs de rekkelijke meetlat van het condoom.
    Vanmorgen vroeg voorlichter Lombardi aan Father P. Thomas Rosica C.S.B. naar zijn eerste indruk van Paus Franciscus, waarop deze antwoordde:
    “Ik had niet verwacht dat het Pontificaat zou beginnen met “goedenavond”. Maar het is duidelijk dat Franciscus een herder is die zijn mensen van het bisdom Rome kwam ontmoeten. Toen de Heilige Vader zijn eerste woorden sprak en ik mijn ogen sloot, al moeten we eigenlijk niet meteen vergelijkingen maken maar ik kon het niet laten, toen voelde ik de aanwezigheid van Johannes XXIII, de glimlach van Johannes Paulus I, de moedige vastberadenheid van Johannes Paulus II en het diepe geworteld zijn in Jezus van Benedictus XVI.”
    Dat was een mooie observatie. Vanavond jou mooie overweging. Gisteren genoten van de beste voetballer van de wereld de Argentijn Lionel Messi, die na iedere goal een kruisteken slaat; gisteren zeer ingenomen met een vrome nieuwe Argentijnse paus; en nog even en we krijgen ook nog een beeldschone Rooms Katholieke Argentijnse koningin. Je vraagt je wel eens af: waar hebben we het allemaal aan verdiend?
    Je zou bijna medelijden krijgen met die Nederlanders die het met alleen de burgemeester van Haren en de lege politieke zuurheid van Volkskrant of Nieuwsuur moeten zien te rooien.

  2. Een hoopgevend artikel! Dank u! 🙂
    Hier in het niet meer zo katholieke Vlaanderen (peilingen gaven onlangs aan dat nog slechts 12 % katholiek is en steeds meer kerken worden gesloten of het gebouw krijgt een andere functie) smeert men in de kranten zo graag de vuile was van priesters en nonnen uit. Natuurlijk moeten misbruiken bestraft worden! Maar er zijn nog zoveel goede en welmenende priesters die het echte geloof beleven en doorgeven, die mensen moeten de aandacht krijgen, die mensen geven het goede voorbeeld en moeten ons leiden. De paus wens ik veel kracht toe, want het lijkt me niet makkelijk om een Geloof te leiden en daarnaast een correcte plaats in te nemen in de wereldpolitiek. Die twee uitspraken die u aanhaalt in uw artikel vind ik schitterend! 🙂

  3. Goede blog, Anton.

    Alleen… met die foto zijn we er ingetuind (ik ook).

    De ene werd namelijk bij het overlijden van paus Johannes Paulus II gemaakt.
    Logisch dus dat mensen niet zo driftig staan te fotograferen met hun mobieltje.

    De andere wel bij de verkiezing van paus Franciscus.
    Logisch dus, dat er wel veel foto’s en video’s worden gemaakt.

    Zie http://www.huffingtonpost.ca/2013/03/14/viral-pope-election-photos-nbc-news_n_2878146.html

  4. Pingback:Een nieuw gezicht van Jezus | Geloven Leren

  5. Anton,je hebt gelijk over de kleingeestige pers,maar waarom zien we jouw dan ook niet meer op tv?We zijn het zo zat,die zelfvoldane,minzaam glimlachende,o zo verstandige,boven alle geloof uit gestegen VARA-koppen.
    Veroorzaak een mooie reli-rel en wurm je op het kastje!
    Bel anders Bodair even en spreek een rooster af!
    (“we”zijn niet eens katholiek(kun je nagaan!))

    1. Haha, ik zal Bodar eens bellen… Om eerlijk te zijn: ik ambieer het niet. Zo nu en dan word ik gebeld, en soms ook uitgenodigd, maar ik ben voor veel redacties ‘lastig te plaatsen’, zo is mijn ervaring. Het geeft ook niet: ik beklijf ook beter op papier.

  6. Het interessante van de vele uitspraken door deze Paus gedaan, is dat men geen theologie gestudeerd moet hebben, om hem te verstaan. De allereerste opening na zijn benoeming was al raak: Zo maar gewoon " Goeie dag" zeggen. Geen taal in wierook en wijwater gehuld.

  7. Pingback:Kinderlijke vreugde | Anton de Wit

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *