Zou ik opstaan?

Nieuws van wéér een schietpartij op een Amerikaanse school. Je zou het, zoals zoveel dagelijks leed, langs je heen laten glijden. Maar dan grijpt een detail in de berichtgeving je aan, het wekt een tafereel tot leven, om je vervolgens niet meer los te laten. Een ooggetuigenverslag: iedereen ligt op de grond, de dader vraagt wie er christen is – de christenen moeten opstaan. Wie opstaat, wordt meteen door het hoofd geschoten. Wie zwijgt of ontkennend antwoordt, komt er vanaf met een kogel door het been. Zou jij opstaan? Zou ik opstaan?

Ik wil daar niet te lichtzinnig op antwoorden. Hoe reageert een mens op zo’n moment? Laat ik voor mezelf spreken, voor zover ik kan, in mijn luxe leventje zonder noemenswaardig leed. Ik heb twee keer van dichtbij een pistool op mij gericht gezien. De ene keer was tijdens een overval op een restaurant waar ik toevallig was. Achteraf was ik stiekem een beetje trots, nee, tevreden – nee, iets er tussenin, om hoe ik gereageerd had (en nee, op die trots ben ik dan weer niet trots). Volmaakt kalm, ik was niet bang, voelde juist een onverklaarbare rust en helderheid over mij heen komen. Ik ben netjes op de grond gaan liggen toen de overvallers dat eisten. Maar goed: dat was nog makkelijk, naar mijn geloof werd niet gevraagd. Het ging maar om geld. Mij werd niet gevraagd om mijn geloof te beamen, wetend dat ik dan ter plekke wordt geëxecuteerd. Mij werd gevraagd te gaan liggen, niet om op te staan – zoals ik elke zondag bij het credo van harte opsta, maar dan met dodelijke afloop. (Denk hier eens aan, als je zondag opstaat om het credo mee te zingen of zeggen.)

Ik zal niet slecht denken over hen die er voor kozen om te blijven liggen, terwijl ze eigenlijk wel christelijk waren. Geef ze eens ongelijk. Misschien is dat wel het slimste, het beste om te doen. We hoeven, nee mogen de martelaarsdood niet idealiseren. Wat voor nut heeft het, wat bereik je ermee, behalve de bevrediging van de moordlust van een maniak?

De dader was een 26-jarig joch (sorry, ik kan zo iemand geen ‘man’ noemen), een militante atheïst, dweepte met occultisme, paganisme, samenzweringstheorieën, horror en massamoord. We kennen het slag. Zijn geneigd te zeggen: typisch. Maar zelfs daar wil ik niet lichtzinnig over doen. Ik was zelf ooit die militante atheïst, bezocht hetzelfde soort websites, luisterde dezelfde grafherrie. Had vrienden in dat wereldje, meestal heus alleraardigste jongens. De andere keer dat ik een pistool op me gericht heb gezien was in zo’n omgeving. Ik was na een avond stappen bij toeval bij een schimmig figuur thuis beland met een paar mensen. Volle asbakken, lege Jack Daniels-flessen, zo’n plek. Zwartgeverfde muren, posters met doodskoppen, een pentagram op de wc-bril. Enkele mij onbekende personen begonnen cocaïne te snuiven. Onder hen een zwijgzaam type, bleek gezicht, lang sluik haar, constant minzaam lachje om de lippen. Door de coke kwamen daar een glazige blik en strakke kaken bij. Plots greep hij ergens een pistool vandaan – of het een echte was weet ik niet, maar het leek in elk geval echt – en richtte dat beurtelings op de andere aanwezigen. Weer voelde ik die merkwaardige kalmte. Bleef stoïcijns, op m’n hoede, en ben vervolgens rustig vertrokken. Maar ook toen werd mij niet naar mijn geloof gevraagd.

Ik hoop en bid dat ik de keuze nooit moet maken. De grimmige berichten maken de gedachte wel reëel – nooit eerder in de geschiedenis waren er zo veel christelijke martelaren als in onze tijden. Barbaarse executies in het Midden-Oosten, pas nog de laffe moordaanslag op een christelijke hulpverlener in Bangladesh, niet lang geleden de schietpartij in een kerk in Charleston. Sommigen zullen het ver-van-mijn-bed vinden; ik vind het akelig dichtbij. Ik hoop en bid dat ik de juiste keuze zou maken.

Of ik op zou staan weet ik niet. Maar dit is het werkelijk verbluffende van de schietpartij in Oregon: er zijn mensen opgestaan. Wetend wat er volgen zou. Dit is precies wat het christendom zo raadselachtig maakt, onuitstaanbaar en onredelijk voor sommigen, voor velen… Het is precies dat wat die schutter, en alle hedendaagse beulen, zo haten in het christendom. Wat mij er naar heeft doen terugkeren. Het is het geloof van de opstanding, de opstand. Het geloof van het opstaan.

2 gedachten over “Zou ik opstaan?

  1. Goede column! Inhoudelijke reactie: Ik kan eigenlijk geen enkel zinnig argument bedenken om op te gaan staan bij zo’n onzinnige vraag. De dader wordt er niet mee geholpen, evenmin als je dierbaren en jezelf. Iets anders wordt het voor mij als ik gedwongen zou worden om een actief statement te moeten maken, bijvoorbeeld door mijn geloof af te zweren.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *