Pauselijke parafrases

Op mijn bureau staat een klein kalendertje met de beeltenis van onze goede paus. Hij glimlacht me toe en steekt zijn duim naar mij op. “Goed bezig!”, lijkt hij me te willen zeggen. Dat vind ik fijn. Juist op de momenten dat ik dat het hardste nodig heb, kijk ik er even naar, om mij bemoedigend toe te laten lachen door Paus Franciscus. Wat dan weer wel jammer is: laatst las ik dat de paus tegen de kardinalen had gezegd, dat ze juist ook moesten glimlachen naar mensen die dat niet verdienen. Fraai is dat.

TertioHet is alweer een jaar geleden dat Jorge Bergoglio gekozen werd tot paus. Het weekblad Tertio organiseerde bij die gelegenheid onlangs een boeiende debatavond in de Oude Abdij in Drongen (B). Ik was ook uitgenodigd om aan te schuiven bij het rondetafelgesprek, samen met Rik Torfs, Joël De Ceulaer, Marianne Servaas en André Cnockaert. Een goed en grondig verslag van Kris Somers is deze week in Tertio te lezen. Ook het radioprogramma Braambos besteedde er ruim aandacht aan – die reportage is hier terug te luisteren.

Op die avond klonk bij sommige tafelgasten enige scepsis door: wat heeft de paus nu daadwerkelijk bereikt? Bedrijft hij niet louter symboolpolitiek? Ik deel die scepsis niet, bovenal omdat er een onrealistische verwachting van het pontificaat in doorklinkt. Wat had men verwacht? De paus verandert het geloof niet, zo heb ik die avond ook proberen in te brengen, maar met een beetje geluk de gelovigen zelf. Zijn veelgeroemde bescheidenheid wordt vaak uitgelegd als een oproep aan andere leden van de clerus om zich niet als prinsen te gedragen. Natuurlijk is dat zo, maar als dat de enige boodschap was zouden we inderdaad van louter symboolpolitiek kunnen spreken. Hoe ik het begrijp is zijn oproep radicaler, niet enkel gericht aan ‘zij, de bisschoppen en kardinalen’, maar bovenal aan ‘mij, gelovige’. Wij, ik en jij, moeten ons niet als verwende prinsen en prinsessen gedragen, die verwachten dat de paus eigenhandig alle rotzooi in kerk en wereld voor ons opruimt. De paus als superheld – hij heeft er nota bene laatst zelf nog tegen geprotesteerd.

Ik sluit mij daarom van harte aan bij de observatie van theologe Marianne Servaas in de bovengenoemde radio-uitzending: dat de keerzijde van het veelbesproken Franciscus-effect is dat wij enkel datgene uit de woorden van de paus halen wat ons zelf bevestigt. Dan wordt ons geloof inderdaad een “consumptieproduct”, en kijken wij onderuitgezakt vanuit onze luie stoel naar Rome, mopperend: “Wanneer gebéurt er nou eens iets?”

Onlangs las ik in zomaar een plaatselijk parochieblaadje een stukje van zomaar een parochiepriester, die schreef: “Zoals paus Franciscus pas ook zei in een interview, ik parafraseer:…” Daarna volgde de parafrase van die pastoor – het doet er nu niet toe wat hij schreef, en of zijn parafrase adequaat was, slechts dát hij de woorden van de paus in zijn eigen woorden navertelde. Dat mag natuurlijk, maar wat de pastoor direct na zijn eigen vrije interpretatie schreef sloeg alles: “Dat vind ik mooi gezegd van de paus.”

Deze paus spreekt uit zichzelf al duidelijke taal, dus het loont de moeite naar zijn échte woorden te luisteren. Als je die woorden serieus wil nemen, blijken ze een groot beroep te doen op jouw eigen geloof, jouw eigen inzet voor een betere kerk en een betere wereld. Dáár begint de echte omvorming van de Christus’ kerk. We mogen blij zijn met deze paus, daar hebben we alle reden toe. Maar als we klappen en juichen, klappen we dan echt voor deze man, voor zijn woorden en daden, voor zijn voorbeeld? Of klappen we voor onze eigen zelfgenoegzame interpretaties en parafrases daarvan? “Goed bezig!”, glimlacht hij ons dan toe, en hij steekt onveranderlijk zijn duim naar ons op. Maar zijn glimlach is er één aan iemand die het niet verdiend heeft.

2 gedachten over “Pauselijke parafrases

  1. Paus Benedictus XVI werd bij voortduring gehoond en gelasterd, Paus Franciscus wordt bij voortduring geprezen. Beiden staan voor hetzelfde. Beiden zeggen hetzelfde. Beiden leren hetzelfde. Er is éen verschil: alles wat Benedictus zei werd negatief uitgelegd, of er werden hem negatieve woorden toegeschreven die hij niet gezegd heeft; alles wat Franciscus zegt wordt positief uitgelegd, en er worden hem positieve woorden toegeschreven die hij nooit gezegd heeft. +++ Maar als je wilt weten wat ik van je artikel vond, dan moet je maar eens goed naar jouw kalendertje kijken!

  2. Pingback:Symboolpolitiek | Anton de Wit

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *